Rashtra Jyoti इति विशेषवृत्तम् : मस्जिदस्य परिसरं परितः सार्वजनिकायां भूमौ विस्तृतस्य अतिक्रमणस्य विषये कार्यकर्ता प्रीत-सिरोही दिल्ली-जामामस्जिदस्य ‘शाही’ इमामं सैयद-अहमद-बुखारीं न्यायालयं नीतवान्

Editorial montage of two men, Jama Masjid and building photographs, with text about a public-land court case.

Rashtra Jyoti इति विशेषः: मस्जिदस्य परिसरं परितः सार्वजनिकायाः भूमेः महता व्यापनेन अतिक्रमणम् इति कृत्वा कार्यकर्ता प्रीत सिरोही दिल्ली जामा मस्जिदस्य ‘शाही’ इमामं सैयद अहमद बुखारीं न्यायालयं निनाय

Rashtra Jyoti इति विशेषः: मस्जिदः परिसरस्य परितः सार्वजनिकायाः भूमेः विपुलम् अतिक्रमणम् अधिकृत्य कार्यकर्ता प्रीत सिरोही दिल्ली जामा मस्जिदः ‘शाही’ इमामं सैयद अहमद बुखारीं न्यायालयं निनाय

Rashtra Jyoti इति विशेषवार्ता: मस्जिदस्य परिसरं परितः सार्वजनिकायाः भूमेः विपुलम् अतिक्रमणम् अधिकृत्य प्रीत सिरोही देहल्याः जामा मस्जिदस्य ‘शाही’ इमामं सैयद अहमद बुखारी न्यायालयं निनाय

Rashtra Jyoti इत्यस्य विशेषम् : मस्जिदस्य परिसरस्य परितः सार्वजनिकायाः भूमेः व्यापकम् अतिक्रमणम् अधिकृत्य कार्यकर्ता प्रीत-सिरोही दिल्ली-जामा-मस्जिदस्य ‘शाही’ इमामं सैयद-अहमद-बुखारीं न्यायालयम् अनयत्

Rashtra Jyoti इति विशेषम्: मस्जिदः परिसरस्य परितः सार्वजनिकायाः भूमेः महता प्रमाणेन अतिक्रमणविषये कार्यकर्ता प्रीत-सिरोही देहल्याः जामा मस्जिदः ‘शाही’ इमामं सैयद-अहमद-बुखारीं न्यायालयम् अनयत्

Rashtra Jyoti इति विशेषवार्ता: मस्जिदस्य परिसरं परितः सार्वजनिकायाः भूमेः व्यापकम् अतिक्रमणम् अधिकृत्य कार्यकर्ता प्रीत-सिरोही दिल्ली-जामा-मस्जिदस्य ‘शाही’ इमामं सैयद-अहमद-बुखारीं न्यायालयम् अनयत्

Rashtra Jyoti इति विशेषः: कार्यकर्ता प्रीत सिरोही मस्जिदस्य परिसरस्य परितः सार्वजनिकायाः भूमेः विपुलस्य अतिक्रमणस्य विषये देहल्याः जामा मस्जिदस्य ‘शाही’ इमामं सैयद अहमद बुखारीं न्यायालयं नयति

Rashtra Jyoti Exclusive: Activist Preet Sirohi Takes Delhi Jama Masjid ‘Shahi’ Imam Syed Ahmed Bukhari to Court for Large-Scale Public Land Encroachment Around Mosque Complex

नवदेहली, August 28, 2026 : भिन्नयोः न्यायालययोः प्रस्तुतयोः द्वयोः वादयोः अनुसारं, शासकीयाः अभिलेखाः, नगरपालिकायाः स्थलस्य योजनाचित्राणि, छायाचित्राणि, वाणिज्यस्य प्राप्तिपत्राणि, चिकित्सायाः प्रलेखाः, न्यायालये प्रस्तुताः प्रलेखाः च दर्शयन्ति यत् दिल्ली-जामामस्जिदस्य परिसरे तस्य परितः च मस्जिदस्य ‘शाही’ इमामः सैयद-अहमद-बुखारी तेन सम्बद्धाः संस्थाः च सार्वजनिकां भूमिं विस्तृतरूपेण अधिकृत्य तस्याः वाणिज्याय उपयोगं कुर्वन्ति।नव देहली, अगस्त 28, 2026: भिन्नयोः न्यायालययोः प्रस्तुतयोः द्वयोः वादयोः अनुसारं शासकीयाः अभिलेखाः, नगरस्य स्थलस्य योजनाः, चित्राणि, वाणिज्यस्य रसीद् इति पत्राणि, चिकित्सायाः पत्राणि, न्यायालये प्रस्तुतानि पत्राणि च एतत् ह वै प्रकाशयन्ति — दिल्ली जामा मस्जिदस्य परिसरे तं परितः च सार्वजनिकायाः भूमेः विस्तृतम् अधिग्रहणं वाणिज्याय उपयोगः च मस्जिदस्य ‘शाही’ इमामेन सैयद अहमद बुखारिणा तेन सम्बद्धाभिः संस्थाभिः च क्रियेते इति।नव दिल्ली, अगस्त 28, 2026: भिन्नयोः न्यायालययोः प्रस्तुतौ द्वौ वादौ अनुसृत्य, शासनस्य अभिलेखाः, नगरपालिकायाः स्थलस्य योजनाचित्राणि, छायाचित्राणि, व्यापारस्य प्राप्तिपत्राणि, चिकित्सायाः पत्राणि, न्यायालययोः प्रस्तुतानि पत्राणि च इदं दर्शयन्ति—दिल्ली जामा मस्जिदः परिसरे तस्य परितः च मस्जिदः ‘शाही’ इमामः सैयद अहमद बुखारी तेन सम्बद्धाः संस्थाः च सार्वजनिकां भूमिं विपुलं व्यापुः, व्यापारार्थं च ताम् उपयुञ्जते इति।नवदेहली, अगस्त 28, 2026: भिन्नयोः न्यायालययोः प्रस्तुतयोः द्वयोः वादयोः अनुसारं, शासकीयाः अभिलेखाः, नगरस्य स्थलस्य रेखाचित्राणि, चित्राणि, व्यापारस्य प्राप्तिपत्राणि, चिकित्सायाः पत्राणि न्यायालये प्रस्तुतानि पत्राणि च दर्शयन्ति यत् देहल्याः जामा मस्जिदस्य ‘शाही’ इमामः सैयद अहमद बुखारी तेन सम्बद्धाः संस्थाः च मस्जिदस्य परिसरे तत्समीपे च सार्वजनिकां भूमिं विपुलं व्याप्य वाणिज्यार्थं तस्याः उपयोगं कुर्वन्ति।नवदेहली, अगस्त 28, 2026: भिन्नयोः न्यायालययोः प्रस्तुतयोः द्वयोः वादयोः अनुसारं शासकीयाः अभिलेखाः, नगरपालिकायाः स्थलस्य मानचित्राणि, छायाचित्राणि, व्यापारस्य प्राप्तिपत्राणि, चिकित्सायाः पत्राणि, न्यायालये प्रस्तुतानि पत्राणि च प्रकाशयन्ति यत् दिल्ली-जामा-मस्जिदस्य परिसरे तत्परितः च सार्वजनिकायाः भूमेः व्यापकः अधिभोगः व्यापारार्थम् उपयोगः च मस्जिदस्य ‘शाही’ इमामेन सैयद-अहमद-बुखारिणा तेन सम्बद्धाभिः संस्थाभिः च क्रियते।नवदेहली, अगस्त 28, 2026: भिन्नयोः न्यायालययोः प्रविष्टयोः द्वयोः अभियोगयोः अनुसारं सर्वकारीयाः अभिलेखाः, नगरपालिकायाः स्थलस्य मानचित्राणि, चित्राणि, व्यापारस्य रसीदानि, चिकित्सायाः पत्राणि न्यायालये प्रस्तुतानि पत्राणि च दर्शयन्ति यत् देहल्याः जामा मस्जिदः परिसरे तत्परितः च सार्वजनिकायाः भूमेः विस्तृतः अधिभोगः व्यापाराय च उपयोगः मस्जिदः ‘शाही’ इमामेन सैयद-अहमद-बुखारिणा सम्बद्धाभिः संस्थाभिः च क्रियते।नवदेहली, अगस्त 28, 2026: भिन्नयोः न्यायालययोः प्रस्तुतयोः द्वयोः वादयोः अनुसारं, शासकीयाः अभिलेखाः, नगरपालिकायाः स्थलस्य योजनाचित्राणि, छायाचित्राणि, व्यापारस्य प्राप्तिपत्राणि, चिकित्सायाः पत्राणि, न्यायालये प्रस्तुतानि पत्राणि च दर्शयन्ति यत् दिल्ली-जामा-मस्जिदस्य परिसरे तस्य परितः च सार्वजनिकायां भूमौ मस्जिदस्य ‘शाही’ इमामः सैयद-अहमद-बुखारी सम्बद्धाः संस्थाः च व्यापकं स्वाधिकारं व्यापारार्थम् उपयोगं च कुर्वन्ति।नव देहली, अगस्त 28, 2026: भिन्नयोः न्यायालययोः प्रस्तुतयोः द्वयोः वादयोः अनुसारं देहल्याः जामा मस्जिदस्य परिसरे तस्य परितः च सार्वजनिकायाः भूमेः विपुलः अधिकारः व्यापाराय उपयोगः च दृश्यते। मस्जिदस्य ‘शाही’ इमामः सैयद अहमद बुखारी तेन सम्बद्धाः संस्थाः च एतत् कुर्वन्ति इति तयोः कथनम् अस्ति। शासकीयाः अभिलेखाः, नगरपालिकायाः स्थलस्य मानचित्राणि, चित्राणि, व्यापारस्य रसीदपत्राणि, चिकित्सायाः पत्राणि, न्यायालययोः प्रस्तुतानि पत्राणि च एतत् दर्शयन्ति।

New Delhi, August 28, 2026: Government records, municipal site plans, photographs, commercial receipts, medical documents and court filings reveal extensive occupation and commercial exploitation of public land in and around Delhi’s Jama Masjid complex by the mosque’s ‘Shahi’ Imam Syed Ahmed Bukhari and associated entities, as per two lawsuits filed in different courts.

अवैधेषु निर्माणेषु एतानि सन्ति :याः रचनाः अवैधाः इति कथ्यन्ते, तासु इमाः सन्ति:अवैधानि निर्माणानि इमानि:अवैधेषु निर्माणेषु इमानि सन्ति—अवैधाः रचनाः इमाः सन्ति :अवैधेषु निर्माणेषु इमानि सन्ति:अवैधेषु निर्माणेषु एतानि सन्ति:अवैधेषु निर्माणेषु इमानि सन्ति:

The illegal structures include:

  • निवासार्थं स्थायी भवनम्निवासाय स्थायिनी रचनास्थायी निवासस्य भवनम्स्थायी निवासःस्थायि आवासभवनम्स्थायि आवासीयं भवनम्स्थायी निवासःनिवासाय स्थायि भवनम्a permanent residential structure
  • चिकित्सालयःचिकित्सालयःचिकित्सालयःचिकित्सालयःचिकित्सालयःचिकित्सालयःचिकित्सालयःचिकित्सालयःa hospital
  • चिकित्सायाः केन्द्रम्चिकित्सायाः केन्द्रम्चिकित्सायाः केन्द्रम्चिकित्सायाः केन्द्रम्चिकित्सायाः केन्द्रम्चिकित्सायाः केन्द्रम्चिकित्सायाः केन्द्रम्चिकित्सायाः केन्द्रम्a medical centre
  • शुल्कं गृहीत्वा कार्-यानानां पार्किङ्ग् इति व्यवस्थाशुल्कं गृहीत्वा कार् इति यानानां पार्किङ् इति व्यवस्थाशुल्केन कार् इति यानानां पार्किङ् इति व्यवस्थाशुल्कं गृहीत्वा कार्-पार्किङ्ग् इति व्यवस्थाशुल्कं गृहीत्वा कार्-पार्किङ्ग् इत्यस्य सञ्चालनम्शुल्केन कार्-पार्किङ्ग् इति सेवाशुल्केन कार्-पार्किङ्ग् इति व्यवस्थाशुल्कं गृहीत्वा कार् वाहनानां स्थापनस्य व्यवस्थाa paid car-parking operation
  • ई-रिक्शा इति यानानां चार्जिङ्ग् इति केन्द्रम्ई-रिक्शा इति यानानां चार्जिङ् इति स्थानम्ई-रिक्शा इति यानानां चार्जिङ् इति स्थानम्ई-रिक्शा इति यानानां चार्जिङ्ग् इति केन्द्रम्ई-रिक्शा-चार्जिङ्ग् इत्यस्य स्थानम्ई-रिक्शा चार्जिङ्ग् इति केन्द्रम्ई-रिक्शा इति यानानां चार्जिङ्ग् इति केन्द्रम्ई-रिक्शा इति वाहनानां चार्जिङ्ग् केन्द्रम्an e-rickshaw charging station
  • त्रिषु सार्वजनिकेषु उद्यानेषु अतिक्रमणम्त्रयाणां सार्वजनिकानाम् उद्यानानाम् अधिग्रहणम्त्रयाणां सार्वजनिकानाम् उद्यानानाम् अधिग्रहणम्त्रयाणां सार्वजनिकानाम् उद्यानानाम् अधिग्रहणम्त्रयाणां सार्वजनिकानाम् उद्यानानाम् अधिभोगःत्रयाणां सार्वजनिकानाम् उद्यानानाम् अधिभोगःत्रिषु सार्वजनिकेषु उद्यानेषु अधिकारःत्रयाणां सार्वजनिकानाम् उद्यानानाम् अधिकारःoccupation of three public parks

विधेः क्षेत्रे प्रसिद्धेन कार्यकर्त्रा प्रीत-सिरोहिणा सञ्चालिता Save India Foundation (SIF) इति संस्था महता श्रमेण एतान् प्रलेखान् प्राप्तवती। सः एतां सामग्रीं प्रथमं जुलाई-मासे सक्षमाणां शासकीयाधिकारिणां समक्षं प्रस्तुतवान्। ततः सः एतां द्वयोः न्यायिकयोः मञ्चयोः समक्षं नीतवान् :प्रसिद्धः विधेः कार्यकर्ता प्रीत सिरोही यां संस्थां चालयति, सा Save India Foundation (SIF) इति संस्था महता यत्नेन एतानि पत्राणि समाहरत्। स ह वै न्यायस्य द्वयोः पीठयोः गमनात् पुरा जुलै मासे प्रथमम् एतत् साहित्यं समर्थानां शासकीयाणाम् अधिकारिणां समक्षं निदधौ:प्रसिद्धः विधेः क्षेत्रे कार्यकर्ता प्रीत सिरोही Save India Foundation (SIF) इति संस्थां चालयति। सा संस्था महता श्रमेण एतानि पत्राणि लेभे। सिरोही तानि प्रथमं जुलाई-मासे शासनस्य अधिकारवतां अधिकारिणां पुरतः निधाय पश्चात् द्वयोः न्यायिकयोः पीठयोः पुरतः निनाय:विधेः क्षेत्रे प्रसिद्धः कार्यकर्ता प्रीत सिरोही Save India Foundation (SIF) इति संस्थां चालयति। सा संस्था भृशं परिश्रम्य एतानि पत्राणि प्राप। सिरोही प्रथमं जुलै-मासे अधिकारिभ्यः शासकीयाधिकारिभ्यः तानि निवेद्य, ततः द्वयोः न्यायपीठयोः समक्षं निनाय—प्रसिद्धेन विधिविषये कार्यकर्त्रा प्रीत-सिरोहिणा चालिता Save India Foundation (SIF) इति संस्था महता प्रयत्नेन एतानि पत्राणि प्राप्तवती। सिरोही तु न्यायस्य द्वयोः पीठयोः प्रस्तुतिकरणात् पूर्वं जुलै-मासे प्रथमं तानि समर्थानां शासकीयाणाम् अधिकारिणां समक्षम् अस्थापयत्। ते द्वे पीठे इमे :एतानि पत्राणि Save India Foundation (SIF) इति संस्थया महता श्रमेण प्राप्तानि। प्रसिद्धः विधिविषयकः कार्यकर्ता प्रीत-सिरोही तां चालयति। सः न्यायस्य द्वयोः पीठयोः विषयम् उपस्थापयितुं पूर्वं जुलैमासे इदं प्रमाणं सक्षमाभ्यः सर्वकारीयाभ्यः संस्थाभ्यः प्रथमम् उपास्थापयत्:Save India Foundation (SIF) इति संस्थया महता श्रमेण एतानि पत्राणि प्राप्तानि। प्रसिद्धः विधेः क्षेत्रे कार्यकर्ता प्रीत-सिरोही तां संस्थां चालयति। सः एतत् प्रमाणजातं प्रथमं जुलाई-मासे सक्षमाभ्यः शासकीयाभ्यः संस्थाभ्यः प्रस्तुतवान्, ततः द्वयोः न्यायिकयोः मञ्चयोः अनयत्:Save India Foundation (SIF) इति संस्था बहु श्रमं कृत्वा एतानि पत्राणि प्राप्तवती। विधेः क्षेत्रे प्रसिद्धः कार्यकर्ता प्रीत सिरोही तां चालयति। सः द्वौ न्यायमञ्चौ गन्तुं पूर्वं जुलै मासे प्रथमं समर्थानां शासकीयानाम् अधिकारिणां समक्षम् एतानि पत्राणि स्थापितवान्। ततः अनयोः मञ्चयोः विषयं नीतवान्:

The documents have been painstakingly obtained by Save India Foundation (SIF), run by well-known legal activist Preet Sirohi, who first placed the material before the competent government authorities in July before taking it to two judicial forums:

1. तीसहजारी इत्यत्र मध्यजनपदस्य जनपदन्यायालये सत्रन्यायालये च — Save India Foundation इति संस्था अन्यः च विरुद्धं सैयद-अहमद-बुखारी अन्ये च।1. District & Sessions Court, Central District, Tis Hazari इति न्यायालयः — Save India Foundation इति संस्था अन्यः च विरुद्धं सैयद अहमद बुखारी अन्ये च।1. मण्डलस्य सत्राणां च न्यायालयः, मध्यं मण्डलम्, तीस हजारी—Save India Foundation & Anr. v. Syed Ahmed Bukhari & Ors. इति वादः।1. तिस हजारी इत्यत्र मध्यस्य जनपदस्य जनपदन्यायालयः सत्रन्यायालयः च—Save India Foundation इति संस्था अन्यः च विरुद्धं सैयद अहमद बुखारी अन्ये च।1. District & Sessions Court इति, मध्यः जनपदः, तीस-हजारी — Save India Foundation & Anr. v. Syed Ahmed Bukhari & Ors. इति वादः।1. तिस् हजारी इत्यत्र मध्यमस्य मण्डलस्य मण्डलन्यायालये सत्रन्यायालये च — Save India Foundation इति संस्था अपरः च विरुद्धं सैयद-अहमद-बुखारी अन्ये च।1. तिस-हजारी इत्यत्र मध्यस्य मण्डलस्य मण्डलन्यायालयः सत्रन्यायालयः च — Save India Foundation इति संस्था अन्यः च विरुद्धं सैयद-अहमद-बुखारी अन्ये च।1. मध्य जनपदस्य जिला तथा सत्र न्यायालयः, तीस हजारी — Save India Foundation इति संस्था अन्यः च विरुद्धं सैयद अहमद बुखारी अन्ये च।

1. District & Sessions Court, Central District, Tis Hazari Save India Foundation & Anr. v. Syed Ahmed Bukhari & Ors.

If this issue disturbs you - help us destroy the machinery behind it. Support Rashtra Jyoti. Click to Support

If this issue disturbs you - help us destroy the machinery behind it. Support Rashtra Jyoti. Click to Support

2. नवदेहल्यां National Green Tribunal इति अधिकरणस्य मुख्यपीठे — Save India Foundation इति संस्था विरुद्धं MCD इति संस्थायाः City S.P. Zone इति विभागस्य उपायुक्तः अन्ये च।2. National Green Tribunal, Principal Bench, New Delhi इति न्यायाधिकरणम् — Save India Foundation इति संस्था विरुद्धं Deputy Commissioner, City S.P. Zone, MCD इति अधिकारी अन्ये च।2. National Green Tribunal इति, प्रधानं पीठम्, नव दिल्ली—Save India Foundation v. Deputy Commissioner, City S.P. Zone, MCD & Ors. इति वादः।2. National Green Tribunal इति न्यायाधिकरणम्, प्रधानं पीठम्, नवदेहली—Save India Foundation इति संस्था विरुद्धं City S.P. Zone इति क्षेत्रस्य उपायुक्तः, MCD इति संस्था अन्ये च।2. National Green Tribunal इति, प्रधानं पीठम्, नवदेहली — Save India Foundation v. Deputy Commissioner, City S.P. Zone, MCD & Ors. इति वादः।2. National Green Tribunal इति न्यायाधिकरणस्य प्रधाने पीठे, नवदेहली — Save India Foundation इति संस्था विरुद्धं City S.P. Zone इति क्षेत्रस्य उपायुक्तः, MCD इति संस्था अन्ये च।2. National Green Tribunal इति, प्रधानं पीठम्, नवदेहली — Save India Foundation इति संस्था विरुद्धं City S.P. Zone इति क्षेत्रस्य उपायुक्तः, MCD इति, अन्ये च।2. National Green Tribunal इति, प्रधानं पीठम्, नव देहली — Save India Foundation इति संस्था विरुद्धं City S.P. Zone इति विभागस्य उपायुक्तः, MCD इति संस्था, अन्ये च।

2. National Green Tribunal, Principal Bench, New DelhiSave India Foundation v. Deputy Commissioner, City S.P. Zone, MCD & Ors.

टिप्पणी : अस्मिन् विषये अनुसन्धानं, शासकीयाधिकारिणां समक्षं प्रस्तुतानाम् आधिकारिकानां निवेदनानां सज्जीकरणं समर्पणं च, ततः न्यायालयेषु कार्यवाही च प्रीत-सिरोहिणा Save India Foundation इति संस्थायाः माध्यमेन कृता। सञ्जीव-नेवारस्य स्वाति-गोयल-शर्मायाः च सञ्चालने विद्यमानेन Rashtra Jyoti इति प्रकाशनेन अस्य कार्यस्य समर्थनं कृतम्।टिप्पणी: अस्मिन् विषये अनुसन्धानं, शासकीयानाम् अधिकारिणां समक्षं विधिवत् निवेदनानां सज्जीकरणं समर्पणं च, तदनन्तरं न्यायालयेषु कार्यवाही च — एतत् सर्वं प्रीत सिरोही Save India Foundation इति संस्थया चकार। संजीव नेवरः स्वाति गोयल शर्मा च यत् Rashtra Jyoti इति प्रकाशनं चालयतः, तत् अस्य कार्यस्य समर्थनं चकार।टिप्पणी: अस्मिन् विषये अनुसन्धानं, शासनस्य अधिकारिणां पुरतः आधिकारिकानां निवेदनानां सज्जीकरणं समर्पणं च, ततः न्यायालययोः कार्यवाहीं च प्रीत सिरोही Save India Foundation इति संस्थया चकार। संजीव नेवर तथा स्वाती गोयल शर्मा यां Rashtra Jyoti इति संस्थां चालयतः, सा अस्य कार्यस्य समर्थनं चकार।टिप्पणी: अस्मिन् विषये अनुसन्धानं, शासकीयाधिकारिणां समक्षम् आधिकारिकानां निवेदनानां सज्जीकरणं प्रस्तुतीकरणं च, ततः न्यायालययोः कार्यवाही च प्रीत सिरोही Save India Foundation इति संस्थायाः माध्यमेन चकार। संजीव नेवरः स्वाती गोयल शर्मा च यां Rashtra Jyoti इति संस्थां चालयतः, सा अस्य कार्यस्य समर्थनं चकार।टिप्पणी : अस्मिन् विषये अन्वेषणं, शासकीयाणाम् अधिकारिणां समक्षम् आधिकारिकानां निवेदनानां सज्जीकरणं प्रस्तुतिकरणं च, ततः न्यायालयेषु प्रक्रिया च प्रीत-सिरोहिणा Save India Foundation इति संस्थायाः माध्यमेन अनुष्ठितानि। सञ्जीव-नेवारेण स्वाति-गोयल-शर्मणा च चालितेन Rashtra Jyoti इत्यनेन अस्य कार्यस्य समर्थनं कृतम्।टिप्पणी: अस्मिन् विषये अनुसन्धानं, सर्वकारीयाभ्यः संस्थाभ्यः आधिकारिकानां निवेदनानां सज्जीकरणं समर्पणं च, तदनन्तरं न्यायालयेषु कार्यवाही च प्रीत-सिरोहिणा Save India Foundation इति संस्थायाः माध्यमेन कृता। सञ्जीव-नेवारः स्वाति-गोयल-शर्मा च यां Rashtra Jyoti इति संस्थां चालयतः, तया अस्य कार्यस्य समर्थनं कृतम्।टिप्पणी: अस्मिन् विषये अनुसन्धानं, शासकीयाभ्यः संस्थाभ्यः औपचारिकाणां निवेदनानां सज्जीकरणं प्रस्तुतिः च, ततः न्यायालयेषु कार्यवाही च प्रीत-सिरोही इत्यनेन Save India Foundation इति संस्थायाः माध्यमेन कृता। अस्य कार्यस्य समर्थनं सञ्जीव-नेवारः स्वाति-गोयल-शर्मा च यां चालयतः, सा Rashtra Jyoti इति संस्था अकरोत्।टिप्पणी: अस्मिन् विषये शोधः, शासनस्य अधिकारिणां समक्षं प्रस्तुतानाम् आधिकारिकानां निवेदनानां सज्जीकरणं समर्पणं च, ततः न्यायालययोः कार्यवाही च प्रीत सिरोही इत्यनेन Save India Foundation इति संस्थायाः माध्यमेन कृता। सञ्जीव नेवार तथा स्वाति गोयल शर्मा इत्येताभ्यां चाल्यमानेन Rashtra Jyoti इति प्रकाशनेन एतस्य कार्यस्य समर्थनं कृतम्।

Note: The research, preparation and filing of official representations before government authorities, and the subsequent court proceedings in this matter have been undertaken by Preet Sirohi through Save India Foundation, with the work backed by Rashtra Jyoti, run by Sanjeev Newar and Swati Goel Sharma.

एतेन दलेन पूर्वमपि अन्येषां कार्याणां मध्ये दिल्ल्याः रामलीलामैदान-तुर्कमानगेट् इति क्षेत्रे फैज-ए-इलाही-मस्जिदस्य परिसरेण कृतस्य अवैधस्य अतिक्रमणस्य विरुद्धं न्यायिकस्य हस्तक्षेपस्य माध्यमेन सफलः प्रयासः कृतः आसीत्। तस्य परिणामतः विस्तृतरूपेण अवैधानि निर्माणानि पातितानि। [1] [2]एषः समूहः ह वै पूर्वम् अपि अन्येषां कार्याणां मध्ये देहल्याः रामलीला मैदान्-तुर्कमान गेट् क्षेत्रे फैज-ए-इलाही मस्जिदस्य परिसरेण कृतस्य अवैधस्य अतिक्रमणस्य विरुद्धं विधेः उपायैः सफलं प्रयासं चकार। तस्य अन्ते विस्तृतं ध्वंसनम् अपि बभूव। [1] [2]अयं गणः पूर्वम् अन्येषु कार्येषु दिल्ली-नगरस्य रामलीला मैदान्–तुर्कमान गेट् इति क्षेत्रे फैज-ए-इलाही मस्जिदः परिसरस्य अवैधम् अतिक्रमणम् अधिकृत्य न्यायिकेन उपायेन सफलं यत्नं चकार। तस्य अन्ते विपुलानि निर्माणानि भङ्गं जग्मुः। [1] [2]एषः समूहः पूर्वम् अपि अन्यैः कार्यैः सह देहल्याः रामलीला मैदान्–तुर्कमान गेट् इति क्षेत्रे फैज़-ए-इलाही मस्जिदस्य परिसरेण कृतस्य अवैधस्य अतिक्रमणस्य विरुद्धं न्यायिकेन हस्तक्षेपेण सफलं प्रयत्नं चकार। तस्य अन्ते विपुलानि निर्माणानि ध्वंसितानि। [1] [2]अनेन गणेन पूर्वम् अन्येषां कार्याणां मध्ये देहल्याः रामलीला-मैदान-तुर्कमान-गेट् इति क्षेत्रे Faiz-e-Elahi Mosque इति मस्जिदस्य परिसरद्वारा कृतम् अवैधम् अतिक्रमणम् अधिकृत्य विधेः मार्गेण सफलः प्रयत्नः कृतः। तस्य अन्ते व्यापकं ध्वंसनम् अभवत्। [1] [2]अनेन दलेन पूर्वम् अपि अन्येषां कार्याणां मध्ये देहल्याः रामलीला मैदान्–तुर्कमान गेट् इति क्षेत्रे फैज-ए-इलाही मस्जिदः परिसरस्य अवैधस्य अतिक्रमणस्य विरुद्धं न्यायालयस्य हस्तक्षेपेण सफलः प्रयत्नः कृतः। तस्य परिणामतः विस्तृतं विध्वंसनम् अपि अभवत्। [1] [2]अनेन गणेन पूर्वम् अन्येषां कार्याणां मध्ये दिल्ली-नगरस्य रामलीला-मैदान्–तुर्कमान्-गेट् इति क्षेत्रे फैज्-ए-इलाही-मस्जिदस्य परिसरस्य अवैधम् अतिक्रमणम् अपि विधेः माध्यमेन सफलतया अनुसृतम्। तस्य परिणामतः व्यापकं ध्वंसनम् अभवत्। [1] [2]अयं समूहः पूर्वम् अपि अन्येषां कार्याणां मध्ये देहल्याः रामलीला मैदान-तुर्कमान गेट क्षेत्रे फैज-ए-इलाही मस्जिदस्य परिसरेण कृतस्य अवैधस्य अतिक्रमणस्य विरुद्धं विधेः मार्गेण सफलं प्रयत्नं कृतवान्। तस्य फलरूपेण बहूनि अवैधानि निर्माणानि पातितानि। [1] [2]

The team has previously successfully pursued the illegal encroachment by the Faiz-e-Elahi Mosque complex in the Ramlila Maidan-Turkman Gate area of Delhi through legal intervention, culminating in extensive demolition, among other projects.

Image accompanying the report: Rashtra Jyoti Exclusive: Activist Preet Sirohi Takes Delhi Jama Masjid 'Shahi' Imam Syed Ahmed Bukhari to Court for Large-Scale Public Land Encroachment Around Mosque Complex
जामामस्जिदस्य इमामः सैयद-अहमद-बुखारीजामा मस्जिदस्य इमामः सैयद अहमद बुखारीजामा मस्जिदः इमामः सैयद अहमद बुखारीजामा मस्जिदस्य इमामः सैयद अहमद बुखारीजामा-मस्जिदस्य इमामः सैयद-अहमद-बुखारीजामा मस्जिदः इमामः सैयद-अहमद-बुखारीजामा-मस्जिदस्य इमामः सैयद-अहमद-बुखारीजामा मस्जिदस्य इमामः सैयद अहमद बुखारीJama Masjid Imam Syed Ahmed Bukhari
Image accompanying the report: Rashtra Jyoti Exclusive: Activist Preet Sirohi Takes Delhi Jama Masjid 'Shahi' Imam Syed Ahmed Bukhari to Court for Large-Scale Public Land Encroachment Around Mosque Complex
तुर्कमानगेट् इति प्रकरणे दिल्ली-उच्चन्यायालयस्य बहिः प्रीत-सिरोहिणा (दक्षिणतः) सह स्वाति-गोयल-शर्मा (वामतः)तुर्कमान गेट् विषये देहल्याः उच्चस्य न्यायालयस्य बहिः प्रीत सिरोही इत्यनेन सह स्वाति गोयल शर्मा; सा वामे, सः दक्षिणेतुर्कमान गेट् इति प्रकरणे दिल्ली-नगरस्य उच्चस्य न्यायालयस्य बहिः प्रीत सिरोही (दक्षिणतः) इत्यनेन सह स्वाती गोयल शर्मा (वामतः)तुर्कमान गेट् इति प्रकरणे देहल्याः उच्चन्यायालयात् बहिः प्रीत सिरोही इत्यनेन सह स्वाती गोयल शर्मा; सा वामतः, सः दक्षिणतःतुर्कमान-गेट् इत्यस्य प्रकरणे देहल्याः उच्चन्यायालयस्य बहिः प्रीत-सिरोहिणा सह स्वाति-गोयल-शर्मा; वामतः स्वातिः, दक्षिणतः प्रीतःतुर्कमान गेट् इति प्रकरणे देहल्याः उच्चन्यायालयस्य बहिः प्रीत-सिरोहिणा (दक्षिणतः) सह स्वाति-गोयल-शर्मा (वामतः)तुर्कमान्-गेट् इति प्रकरणे दिल्ली-उच्चन्यायालयात् बहिः प्रीत-सिरोही इत्यनेन सह स्वाति-गोयल-शर्मा; सा वामे, सः दक्षिणेतुर्कमान गेट विषयकस्य वादस्य प्रसङ्गे देहल्याः उच्च न्यायालयस्य बहिः प्रीत सिरोही इत्यनेन सह स्वाति गोयल शर्मा। सा वामे, सः दक्षिणे।Swati Goel Sharma (left) with Preet Sirohi (right) outside Delhi high court in the Turkman Gate case

सिरोही न्यायालयात् एतान् उपायान् प्रार्थितवान् — अधिकृतायाः भूमेः स्वतन्त्रं सीमाङ्कनम्, अनधिकृतानां निर्माणानाम् अपसारणम्, शासकीयायां भूमौ निरन्तरस्य अधिकारस्य वाणिज्यस्य सञ्चालनस्य च निषेधः, विधिना अधिकारं प्राप्तायै सार्वजनिकायै संस्थायै भूमेः पुनः समर्पणम्, वाणिज्याय कृतस्य उपयोगस्य आयव्ययविवरणस्य प्रस्तुतिः च।सिरोही ह वै एतान् उपायान् ययाचे — अधिगृहीतायाः भूमेः स्वतन्त्रं सीमाङ्कनम्, अनुमतिं विना निर्मितानां रचनानाम् अपनयनम्, शासकीयायां भूमौ अनुवर्तमानस्य अधिग्रहणस्य वाणिज्यस्य च निषेधः, विधिना अधिकृताय सार्वजनिकाय संस्थायै पुनः भूमेः स्वाधीनतायाः प्रदानम्, वाणिज्येन कृतस्य उपयोगस्य आयव्ययस्य विवरणं च।सिरोही एतान् उपायान् ययाचे—अधिगृहीतायाः भूमेः स्वतन्त्रं सीमाङ्कनम्, अनधिकृतानां निर्माणानाम् अपनयनम्, शासनस्य भूमौ निरन्तरस्य अधिग्रहणस्य व्यापारस्य च प्रतिषेधः, विधिना अधिकृतस्य सार्वजनिकस्य प्राधिकरणस्य हस्ते पुनः भूमेः समर्पणम्, व्यापारार्थम् उपयोगस्य आयव्यययोः लेखानां प्रस्तुतीकरणं च।सिरोही न्यायिकान् उपायान् ययाचे—अधिगृहीतायाः भूमेः स्वतन्त्रं सीमाङ्कनम्, अनधिकृतानां निर्माणानाम् अपनयनम्, शासकीयायां भूमौ अधिग्रहणस्य व्यापारस्य च अनुवृत्तेः निरोधः, विधिना अधिकृतायै सार्वजनिकायै संस्थायै भूमेः प्रत्यर्पणम्, वाणिज्यार्थम् उपयोगस्य आयव्ययस्य विवरणं च।सिरोहिणा प्रार्थितेषु उपशमेषु एते अन्तर्भवन्ति — अधिभुक्तायाः भूमेः स्वतन्त्रं सीमाङ्कनम्, अनधिकृतानां रचनानाम् अपसारणम्, शासकीयायां भूमौ अनुवर्तमानस्य अधिभोगस्य व्यापारस्य सञ्चालनस्य च निषेधः, विधितः अधिकारवते सार्वजनिकाय प्राधिकरणाय भूमेः अधिभोगस्य पुनः प्रदानम्, व्यापारार्थम् उपयोगस्य आयव्यययोः विवरणस्य अर्पणं च।सिरोहिणा के उपायाः प्रार्थिताः? अधिभुक्तायाः भूमेः स्वतन्त्रं सीमाङ्कनम्, अनुमतिं विना निर्मितानां भवनानाम् अपनयनम्, सर्वकारीयायां भूमौ अधिभोगस्य व्यापारस्य च अनुवर्तनस्य निषेधः, वैधायै सार्वजनिकायै संस्थायै भूमेः प्रत्यर्पणम्, व्यापारात् प्राप्तस्य धनस्य लेखानां समर्पणं च।अधिकृतायाः भूमेः स्वतन्त्रं सीमाङ्कनं, विना अनुमतिं निर्मितानां भवनानाम् अपनयनं, शासकीयायां भूमौ निरन्तरस्य अधिकारस्य व्यापारस्य च निषेधं, वैधाय सार्वजनिकाय प्राधिकरणाय पुनः स्वाधीनतायाः प्रदानं, व्यापारार्थम् उपयोगस्य आयव्ययविवरणं च इत्यादीन् उपायान् सिरोही अयाचत।सिरोही न्यायालयात् एतान् उपायान् याचते: अधिकृतायाः भूमेः स्वतन्त्रं सीमाङ्कनम्, अनुमतिं विना कृतानां निर्माणानाम् अपनयनम्, शासनस्य भूमौ अधिकारस्य व्यापारस्य च निरन्तरं प्रवर्तनस्य निषेधः, विधिना अधिकृतायै सार्वजनिकायै संस्थायै भूमेः अधिकारस्य पुनः प्रदानम्, व्यापाराय उपयोगेन सम्बद्धानां लेखानां समर्पणं च।

Sirohi has sought reliefs including independent demarcation of the occupied land, removal of unauthorised structures, restraint against continued occupation and commercial operation upon government land, restoration of possession to the lawful public authority and rendition of accounts relating to commercial exploitation.

स्थले प्रलेखैः प्रमाणितानां वाणिज्यस्य कार्याणाम् आधारेण Save India Foundation इति संस्थया जनपदन्यायालयस्य समक्षम् अनुमानं प्रस्तुतं यत् अधिकृतायाः शासकीयायाः भूमेः अवैधेन निजवाणिज्यार्थम् उपयोगेन प्रतिमासम् अत्यधिकाः 50 लक्षरूप्यकाः अर्ज्यन्ते।स्थले येषां वाणिज्यस्य कार्याणां प्रमाणानि सन्ति, तेषाम् आधारेण Foundation इति संस्था जनपदस्य न्यायालयस्य समक्षम् एतत् अनुमानं निदधौ — अधिगृहीतायाः शासकीयायाः भूमेः अवैधेन निजीवाणिज्याय उपयोगेन प्रतिमासं 50 लक्षं रूप्यकाणि इति एतावान् विशालः आयः जायते इति।तत्रत्यस्य व्यापारस्य यानि प्रमाणानि पत्रेषु सन्ति, तानि आश्रित्य Foundation इति संस्था मण्डलस्य न्यायालयस्य पुरतः इदम् अमन्यत—अधिगृहीतायाः शासनस्य भूमेः अवैधेन निजेन व्यापारेण प्रतिमासम् अहो Rs 50 लाख् इति धनम् अर्ज्यते।तत्रत्याः व्यापारस्य क्रियाः याभिः पत्रैः प्रमाणिताः, तासाम् आधारेण Foundation इति संस्था जनपदन्यायालयस्य समक्षम् अनुमानं निवेदयामास यत् अधिगृहीतायाः शासकीयायाः भूमेः अवैधेन निजव्यापारे उपयोगेन प्रतिमासम् अहो 50 लक्षाणि रूप्यकाणि आयरूपेण लभ्यन्ते।स्थले प्रमाणैः दर्शिताः व्यापारस्य क्रियाः आश्रित्य Foundation इति संस्थया जनपदस्य न्यायालयस्य समक्षम् अनुमानं प्रस्तुतं यत् अधिभुक्तायाः शासकीयायाः भूमेः अवैधेन निजव्यापारार्थम् उपयोगेन प्रतिमासं रुप्यकाणां 50 लक्षाणि — एतावान् विशालः आयः — उत्पद्यते।स्थले व्यापारस्य येषां कार्याणां पत्रेषु प्रमाणम् अस्ति, तानि आश्रित्य Foundation इति संस्थया मण्डलन्यायालयस्य पुरतः अनुमानं प्रस्तुतम्: अधिभुक्तायाः सर्वकारीयायाः भूमेः अवैधेन निजीव्यापारे उपयोगेन प्रतिमासं 50 लक्षाणि रूप्यकाणि यावत् विपुलं धनम् उत्पद्यते।स्थले अभिलिखितानां व्यापारस्य कार्याणाम् आधारेण Foundation इति संस्थया मण्डलन्यायालयस्य समक्षम् अनुमानं प्रस्तुतं यत् अधिकृतायाः शासकीयायाः भूमेः अवैधेन निजीव्यापारस्य उपयोगेन प्रतिमासं 50 लक्षाणि रूप्यकाणि इति महती राशिः उत्पद्यते।तत्र प्रचलितस्य व्यापारस्य पत्राणि आधारीकृत्य Foundation इति संस्था जनपदस्य न्यायालयस्य समक्षम् आयस्य अनुमानं प्रस्तुतवती। तस्याः अनुसारम् अधिकृतायाः शासकीयायाः भूमेः अवैधेन निजेन व्यापाराय उपयोगेन प्रतिमासं 50 लक्षरूप्यकाणि उत्पद्यन्ते। एषा राशिः अतिविशाला अस्ति।

Based on the commercial activities documented at the site, the Foundation, before the District Court, has estimated that a whopping Rs 50 lakh per month is being generated from the illegal private commercial use of the occupied government land.

अधः अतिक्रमणानां विवरणानि न्यायालयेषु प्रस्तुतैः कैश्चित् छायाचित्रैः सह दत्तानि सन्ति :अधः अतिक्रमणानां विवरणानि सन्ति, तैः सह न्यायालयेषु प्रस्तुतानि कानिचित् चित्राणि च:न्यायालययोः समर्पितैः कतिपयैः चित्रैः सह अतिक्रमणानां विवरणानि अधः सन्ति:न्यायालययोः प्रस्तुतैः कैश्चित् चित्रैः सह अतिक्रमणानां विवरणम् अधः अस्ति—अतिक्रमणानां विवरणानि न्यायालयेषु प्रस्तुतैः कतिपयैः चित्रैः सह अधः दीयन्ते :अधः अतिक्रमणानां विवरणानि न्यायालयेषु प्रस्तुतैः कतिपयैः चित्रैः सह दीयन्ते:न्यायालयेभ्यः प्रस्तुतैः कतिपयैः छायाचित्रैः सह अतिक्रमणानां विवरणम् अधः अस्ति:अधः अतिक्रमणानां विवरणानि सन्ति। न्यायालययोः प्रस्तुतानि कानिचित् चित्राणि अपि सन्ति:

Below are the details of the encroachments with some pictures submitted to the courts:

I. खसरा-संख्या 153 इत्यत्र अतिक्रमणानिI. खसरा सं. 153 इत्यत्र अतिक्रमणानिI. खसरा संख्या 153 इत्यत्र अतिक्रमणानिI. खसरा सं. 153 इत्यत्र अतिक्रमणानिI. खसरा-सङ्ख्या 153 इत्यत्र अतिक्रमणानिI. खसरा-सङ्ख्या 153 इत्यत्र अतिक्रमणानिI. खसरा सङ्ख्या 153 इत्यत्र अतिक्रमणानिI. खसरा क्र. 153 इत्यत्र अतिक्रमणानि

I. Encroachments on Khasra No. 153

न्यायालये प्रथमस्य प्रकरणस्य सम्बन्धः खसरा-संख्या 153, नगरस्य प्राकारस्य अन्तः, जामामस्जिद्, दिल्ली-6 इति स्थानेन अस्ति।प्रथमा ह वै न्यायालयस्य कार्यवाही खसरा सं. 153, नगरस्य प्राचीरस्य अन्तः, जामा मस्जिद्, दिल्ली-6 इति भूमिम् अधिकृत्य अस्ति।न्यायालयस्य प्रथमाः कार्यवाह्यः अस्मिन् स्थाने खसरा संख्या 153 इत्यस्य विषये सन्ति—नगरस्य प्राकारस्य अन्तः, जामा मस्जिद्, दिल्ली-6।न्यायालये प्रथमस्य वादस्य विषयः अस्ति—खसरा सं. 153, नगरस्य प्राकारस्य अन्तः, जामा मस्जिद, देहली-6।न्यायालये प्रथमः प्रक्रियाक्रमः खसरा-सङ्ख्या 153, नगरस्य प्राचीरस्य अन्तः, जामा-मस्जिद्, दिल्ली-6 इति स्थलम् अधिकृत्य प्रवर्तते।न्यायालये प्रथमायाः कार्यवाह्याः विषयः अस्ति — खसरा-सङ्ख्या 153, नगरस्य प्राकारस्य अन्तः, जामा मस्जिद्, देहली-6।न्यायालये प्रथमः कार्यवाहीसमूहः खसरा सङ्ख्या 153, नगरस्य प्राकारस्य अन्तः, जामा-मस्जिद्, दिल्ली-6 इति स्थलम् अधिकृत्य अस्ति।न्यायालयस्य कार्यवाह्याः प्रथमः भागः खसरा क्र. 153 इति भूमिखण्डेन सम्बद्धः अस्ति। तस्य स्थानम् अस्ति: नगरस्य प्राकारस्य अन्तः, जामा मस्जिद, देहली-6।

The first set of court proceedings concerns Khasra No. 153, Inside City Wall, Jama Masjid, Delhi-6.

जनपदन्यायालये सिरोहिणः याचिकायाः अनुसारं MCD इति संस्थायाः विन्यासस्य स्थलस्य च योजनाचित्रं राजस्वस्य अभिलेखाः च अस्याः भूमेः सार्वजनिकं स्वामित्वं स्थापयन्ति।जनपदस्य न्यायालये सिरोही इत्यस्य याचिकायाः अनुसारं MCD इति संस्थायाः लेआउट्/स्थलस्य योजना राजस्वस्य अभिलेखाः च एतस्याः भूमेः सार्वजनिकं स्वामित्वं स्थापयन्ति।मण्डलस्य न्यायालये सिरोही इत्यस्य याचिकाम् अनुसृत्य, MCD इति संस्थायाः विन्यासस्य स्थलस्य च योजनाचित्रं राजस्वस्य अभिलेखाः च अस्याः भूमेः सार्वजनिकं स्वामित्वं साधयन्ति।जनपदन्यायालये सिरोही इत्यस्य याचिकायाः अनुसारम्, MCD इति संस्थायाः स्थलस्य रेखाचित्रं राजस्वस्य अभिलेखाः च एषा भूमिः सार्वजनिकस्वाम्ये अस्ति इति स्थापयन्ति।जनपदस्य न्यायालये सिरोहिणः याचिकानुसारं MCD इत्यस्य विन्यासस्य स्थलस्य च मानचित्रं राजस्वस्य अभिलेखाः च अस्याः भूमेः स्वामित्वं सार्वजनिकम् इति स्थापयन्ति।मण्डलन्यायालये सिरोहिणः याचिकायाः अनुसारं MCD इति संस्थायाः विन्यासस्य स्थलस्य च मानचित्रं राजस्वस्य अभिलेखाः च अस्याः भूमेः सार्वजनिकं स्वामित्वं स्थापयन्ति।मण्डलन्यायालये सिरोही इत्यस्य याचिकायाः अनुसारं, MCD इति संस्थायाः विन्यासचित्रं स्थलचित्रं च, राजस्वस्य अभिलेखाः च अस्याः भूमेः सार्वजनिकं स्वामित्वं स्थापयन्ति।जनपदस्य न्यायालये सिरोही इत्यस्य याचिकायाः अनुसारं MCD इति संस्थायाः स्थलस्य मानचित्रं राजस्वस्य अभिलेखाः च अस्याः भूमेः सार्वजनिकं स्वामित्वं स्थापयन्ति।

The MCD layout/site plan and revenue records establish the public ownership status of this land, as per Sirohi’s petition in the district court.

प्रस्तुता सामग्री दर्शयति यत् खसरा-संख्या 153 इत्यस्य स्वामित्वं Municipal Corporation of Delhi इति संस्थायाः अस्ति।प्रस्तुतं साहित्यं ह वै दर्शयति — खसरा सं. 153 इति भूमिः Municipal Corporation of Delhi इति संस्थायाः स्वामित्वे अस्ति इति।प्रस्तुतानि प्रमाणानि दर्शयन्ति यत् खसरा संख्या 153 इत्यस्य स्वामिनी Municipal Corporation of Delhi इति संस्था।प्रस्तुतानि प्रमाणानि दर्शयन्ति यत् खसरा सं. 153 इत्यस्य स्वामिनी Municipal Corporation of Delhi इति संस्था अस्ति।प्रस्तुतानि प्रमाणानि दर्शयन्ति यत् खसरा-सङ्ख्या 153 इत्यस्य स्वामित्वं Municipal Corporation of Delhi इति संस्थायाः अस्ति।प्रस्तुतं प्रमाणं दर्शयति यत् खसरा-सङ्ख्या 153 इत्यस्य स्वामिनी Municipal Corporation of Delhi इति संस्था अस्ति।प्रमाणजातं दर्शयति यत् खसरा सङ्ख्या 153 इति भूमेः स्वामित्वं Municipal Corporation of Delhi इति संस्थायाः अस्ति।प्रस्तुतानि पत्राणि दर्शयन्ति यत् खसरा क्र. 153 इति भूमिखण्डस्य स्वामिनी Municipal Corporation of Delhi इति संस्था अस्ति।

The material shows that Khasra No. 153 is owned by Municipal Corporation of Delhi.

इयं भूमिः जनानाम् उपयोगाय अस्ति। ये निजजनाः ताम् अधिकृत्य वाणिज्याय उपयुञ्जते, तेभ्यः सा कदापि न आवण्टिता, न पट्टया दत्ता, न च हस्तान्तरिता।एषा ह वै भूमिः जनानाम् उपयोगाय निर्दिष्टा। ये निजीजनाः ताम् अधिगृह्य वाणिज्याय उपयुञ्जते, तेभ्यः सा कदा अपि न आवण्टिता, न पट्टेन प्रदत्ता, न च हस्तान्तरिता।इयं भूमिः जनानाम् उपयोगाय निर्दिष्टा। ये निजाः जनाः ताम् अधिगृह्य व्यापारार्थम् उपयुञ्जते, तेभ्यः सा कदापि न आवण्टिता, न पट्टेन दत्ता, न हस्तान्तरिता।एषा भूमिः सार्वजनिकाय उपयोगाय निर्दिष्टा। ये जनाः ताम् अधिगृह्य वाणिज्यार्थम् उपयुञ्जते, तेभ्यः सा कदापि न आवण्टिता, न पट्टेन दत्ता, न च हस्तान्तरिता।इयं भूमिः सार्वजनिकाय उपयोगाय निर्दिष्टा। ये निजजनाः ताम् अधिभुज्य व्यापारार्थम् उपयुञ्जते, तेभ्यः सा कदापि न आवण्टिता, न पट्टेन दत्ता, न वा हस्तान्तरिता।भूमिः सार्वजनिकाय उपयोगाय निर्दिष्टा अस्ति। ये निजजनाः ताम् अधिभुञ्जते व्यापारे च उपयुञ्जते, तेभ्यः सा न कदापि आवण्टिता, न पट्टे दत्ता, न वा हस्तान्तरिता।इयं भूमिः सार्वजनिकस्य उपयोगस्य कृते निर्दिष्टा। ये निजजनाः ताम् अधिकृत्य व्यापाराय उपयुञ्जते, तेभ्यः सा न कदापि आवण्टिता, न भाटकेन दत्ता, न वा हस्तान्तरिता।एषा भूमिः जनानाम् उपयोगाय अस्ति। ये निजाः जनाः ताम् अधिकृत्य व्यापाराय उपयुञ्जते, तेभ्यः सा कदापि न आवण्टिता, न पट्टेन दत्ता, न च हस्तान्तरिता।

The land is meant for public utility and was never allotted, leased or transferred to the private persons occupying and commercially using it.

न्यायालयस्य समक्षं प्रस्तुतानि प्रमाणानि दर्शयन्ति यत् अस्यां भूमौ निवासस्य वाणिज्यस्य च अनेकानि कार्याणि चलन्ति। तेषां सूची अधः अस्ति :न्यायालयस्य समक्षं निहितानि प्रमाणानि ह वै दर्शयन्ति — अस्यां भूमौ निवासस्य वाणिज्यस्य च अनेकानि कार्याणि प्रवर्तन्ते इति। तानि अधः निर्दिष्टानि सन्ति:न्यायालयस्य पुरतः निहितानि प्रमाणानि दर्शयन्ति यत् अस्यां भूमौ निवासस्य व्यापारस्य च बहूनि कार्याणि प्र चलन्ति। तानि अधः निर्दिश्यन्ते:न्यायालयस्य समक्षं प्रस्तुतानि प्रमाणानि दर्शयन्ति यत् अस्यां भूमौ निवासार्थं व्यापारार्थं च बहुविधाः क्रियाः प्रवर्तन्ते। तासां सूची अधः अस्ति—न्यायालयस्य समक्षं प्रस्तुतैः प्रमाणैः दृश्यते यत् अस्यां भूमौ आवासाय व्यापाराय च बह्व्यः क्रियाः प्रचलन्ति। ताः अधः निर्दिश्यन्ते :न्यायालयस्य पुरतः प्रस्तुतानि प्रमाणानि दर्शयन्ति यत् अस्यां भूमौ आवासस्य व्यापारस्य च अनेकानि कार्याणि प्रचलन्ति। तानि अधः दीयन्ते:न्यायालयस्य समक्षं प्रस्तुतानि प्रमाणानि दर्शयन्ति यत् अस्यां भूमौ निवासस्य व्यापारस्य च विविधानि कार्याणि प्रचलन्ति। तानि अधः निर्दिष्टानि:न्यायालयस्य समक्षं स्थापितानि प्रमाणानि दर्शयन्ति यत् अस्यां भूमौ निवासस्य व्यापारस्य च बहुविधानि कार्याणि प्रचलन्ति। तानि अधः सन्ति:

Evidence placed before the court shows multiple residential and commercial activities operating from this land, which are listed below:

a) निवासार्थं स्थायी भवनम्a) निवासाय स्थायिनी रचनाa) स्थायी निवासस्य भवनम्a) स्थायी निवासःa) स्थायि आवासभवनम्a) स्थायि आवासीयं भवनम्a) स्थायी निवासःa) निवासाय स्थायि भवनम्

a) Permanent Residential Structure

याचिकायाः अनुसारम् अस्यां भूमौ निवासार्थं स्थायी भवनं निर्मितम् अस्ति।याचिकायाः अनुसारं तस्यां भूमौ निवासाय स्थायिनी रचना निर्मिता अस्ति।याचिकाम् अनुसृत्य, अस्यां भूमौ स्थायी निवासस्य भवनं निर्मितम्।याचिकायाः अनुसारम्, तस्यां भूमौ स्थायी निवासः निर्मितः।याचिकानुसारं तस्यां भूमौ स्थायि आवासभवनं निर्मितम्।याचिकायाः अनुसारम् अस्यां भूमौ स्थायि आवासीयं भवनं निर्मितम् अस्ति।याचिकायाः अनुसारं, अस्यां भूमौ स्थायी निवासः निर्मितः अस्ति।याचिकायाः अनुसारम् अस्यां भूमौ निवासाय स्थायि भवनं निर्मितम् अस्ति।

A permanent residential structure has been raised upon the land, as per the petition.

सिरोही स्थलस्य स्वतन्त्रं निरीक्षणम् आधिकारिकं सीमाङ्कनं च प्रार्थितवान्, येन स्थले अधिकारस्य यथार्थः विस्तारः निश्चितः स्यात्, सक्षमः अधिकारी च तम् अभिलेखे लिखेत्।सिरोही ह वै स्थलस्य स्वतन्त्रं निरीक्षणम् आधिकारिकं सीमाङ्कनं च ययाचे, यथा स्थले अधिग्रहणस्य यथार्थः विस्तारः निश्चितः स्यात्, समर्थः अधिकारी च तम् अभिलेखे निदध्यात्।स्थले अधिग्रहणस्य यथार्थः विस्तारः निश्चीयेत, अधिकारवान् अधिकारी तं च अभिलिखेत् इति सिरोही स्वतन्त्रं स्थलस्य निरीक्षणम् आधिकारिकं सीमाङ्कनं च ययाचे।अधिग्रहणं स्थले यावतीं भूमिं व्याप्नोति, तत् यथार्थं निश्चित्य अधिकृतः अधिकारी अभिलेखे लिखेत् इति हेतोः सिरोही स्वतन्त्रं स्थलनिरीक्षणम् आधिकारिकं सीमाङ्कनं च ययाचे।अधिभोगस्य यथार्थः विस्तारः स्थले निश्चितः स्यात्, समर्थेन अधिकारिणा अभिलेखितः च स्यात् इति सिरोहिणा स्वतन्त्रं स्थलनिरीक्षणम् आधिकारिकं सीमाङ्कनं च प्रार्थितम्।सिरोहिणा स्वतन्त्रं स्थलनिरीक्षणम् आधिकारिकं सीमाङ्कनं च प्रार्थितम्। किम् अर्थम्? अधिभोगस्य यथार्थः विस्तारः स्थले निश्चीयेत, सक्षमया संस्थया अभिलेखे च स्थाप्येत।स्थलस्य स्वतन्त्रं निरीक्षणम् आधिकारिकं सीमाङ्कनं च सिरोही अयाचत, येन स्थले अधिकारस्य यथार्थः विस्तारः निश्चितः स्यात्, सक्षमेण प्राधिकरणेन च अभिलेखे लिखितः स्यात्।सिरोही स्थलस्य स्वतन्त्रं निरीक्षणम् आधिकारिकं सीमाङ्कनं च याचते। तेन स्थले कियती भूमिः अधिकृता अस्ति इति यथार्थं निश्चितं भवेत्। समर्थः अधिकारी तत् अभिलेखे अपि स्थापयेत्।

Sirohi has sought an independent site inspection and official demarcation so that the precise extent of occupation is established on the ground and recorded by the competent authority.

b) Imam Abdullah Bukhari Hospital इति चिकित्सालयःb) इमाम अब्दुल्ला बुखारी चिकित्सालयःb) Imam Abdullah Bukhari Hospital इतिb) Imam Abdullah Bukhari Hospital इति चिकित्सालयःb) Imam Abdullah Bukhari Hospital इतिb) Imam Abdullah Bukhari Hospital इति चिकित्सालयःb) Imam Abdullah Bukhari Hospital इतिb) Imam Abdullah Bukhari Hospital इति

b) Imam Abdullah Bukhari Hospital

न्यायालयस्य समक्षं प्रस्तुताः प्रलेखाः Imam Abdullah Bukhari Hospital इति चिकित्सालयस्य स्थानम् एवं दर्शयन्ति : नगरस्य प्राकारस्य अन्तः, खसरा-संख्या 153, द्वारसंख्या 9 इत्यस्य सम्मुखे, मीनाबाजार्, कॉटनमार्केट्, जामामस्जिद्, दिल्ली-110006।न्यायालयस्य समक्षं निहितेषु पत्रेषु इमाम अब्दुल्ला बुखारी चिकित्सालयस्य स्थानम् एवम् उल्लिखितम् अस्ति — नगरस्य प्राचीरस्य अन्तः, खसरा सं. 153, द्वार सं. 9 इत्यस्य सम्मुखे, मीना बाजार्, कॉटन मार्केट्, जामा मस्जिद्, दिल्ली-110006।न्यायालयस्य पुरतः निहितानि पत्राणि Imam Abdullah Bukhari Hospital इत्यस्य इदं स्थानं निर्दिशन्ति—नगरस्य प्राकारस्य अन्तः, खसरा संख्या 153, द्वारस्य संख्या 9 इत्यस्य सम्मुखे, मीना बाजार्, कॉटन् मार्केट्, जामा मस्जिद्, दिल्ली-110006।न्यायालये प्रस्तुतानि पत्राणि Imam Abdullah Bukhari Hospital इति चिकित्सालयस्य स्थानम् इत्थं निर्दिशन्ति—नगरस्य प्राकारस्य अन्तः, खसरा सं. 153, द्वारसं. 9 इत्यस्य सम्मुखम्, मीना बाज़ार्, कॉटन मार्केट्, जामा मस्जिद, देहली-110006।न्यायालये प्रस्तुतानि पत्राणि Imam Abdullah Bukhari Hospital इति चिकित्सालयस्य स्थानम् एवं निर्दिशन्ति : नगरस्य प्राचीरस्य अन्तः, खसरा-सङ्ख्या 153, द्वारसङ्ख्या 9 इत्यस्य सम्मुखम्, मीना-बाजार्, कॉटन-मार्केट्, जामा-मस्जिद्, दिल्ली-110006।न्यायालयस्य पुरतः प्रस्तुतानि पत्राणि Imam Abdullah Bukhari Hospital इति चिकित्सालयस्य स्थानम् इत्थं निर्दिशन्ति: नगरस्य प्राकारस्य अन्तः, खसरा-सङ्ख्या 153, द्वारसङ्ख्यायाः 9 सम्मुखे, मीना बाजार्, कॉटन् मार्केट्, जामा मस्जिद्, देहली-110006।न्यायालयस्य समक्षं प्रस्तुतानि पत्राणि Imam Abdullah Bukhari Hospital इत्यस्य स्थानम् एवं निर्दिशन्ति: नगरस्य प्राकारस्य अन्तः, खसरा सङ्ख्या 153, द्वारसङ्ख्या 9 इत्यस्य सम्मुखे, मीना-बाजार्, कॉटन्-मार्केट्, जामा-मस्जिद्, दिल्ली-110006।न्यायालयस्य समक्षं स्थापितेषु पत्रेषु Imam Abdullah Bukhari Hospital इति चिकित्सालयस्य स्थानम् एवम् अस्ति: नगरस्य प्राकारस्य अन्तः, खसरा क्र. 153, द्वार क्र. 9 इत्यस्य सम्मुखे, मीना बाजार, कॉटन मार्केट, जामा मस्जिद, देहली-110006।

Documents placed before the court identify Imam Abdullah Bukhari Hospital as from: Inside City Wall, Khasra No. 153, opposite Gate No. 9, Meena Bazar, Cotton Market, Jama Masjid, Delhi-110006.

चिकित्सालयेन सम्बद्धा सामग्री एतासां सेवानां विज्ञापनं करोति :चिकित्सालयेन सम्बद्धं साहित्यं ह वै एतासां सुविधानां विज्ञापनं करोति:चिकित्सालयेन सम्बद्धानि पत्राणि इदं विज्ञापयन्ति:चिकित्सालयेन सम्बद्धेषु पत्रादिषु इमाः सेवाः विज्ञाप्यन्ते—चिकित्सालयेन सम्बद्धेषु पत्रादिषु एतासां सुविधानां विज्ञापनं क्रियते :चिकित्सालयेन सम्बद्धेषु पत्रादिषु एतेषां विज्ञापनं क्रियते:चिकित्सालयेन सम्बद्धेषु पत्रेषु एतासां सेवानां विज्ञापनम् अस्ति:चिकित्सालयेन सम्बद्धेषु पत्रेषु एतासां सेवानां विज्ञापनम् अस्ति:

Material associated with the hospital advertises:

– 24 होराः आपत्काले चिकित्सायाः सेवाः – रक्तस्य आधानम् – सामान्याः शल्यक्रियाः – सामान्याः प्रसवाः – सिजेरियन् इति शल्यक्रियया प्रसवाः – चिकित्सालये प्रविष्टानां रोगिणां सुविधाः– 24 होराः आपत्काले सेवाः – रक्तस्य आधानम् – सामान्याः शल्यक्रियाः – सामान्याः प्रसवाः – सीजेरियन् इति प्रसवाः – चिकित्सालये निवसतां रोगिणां सुविधाः– 24 घण्टाः आपत्काले सेवाः – रक्तस्य आधानम् – सामान्याः शल्यक्रियाः – सामान्याः प्रसवाः – सिजेरियन् इति प्रसवाः – चिकित्सालये निवसतां रोगिणां सुविधाः– 24 घण्टाः आपत्काले सेवाः – रक्तस्य आधानम् – सामान्याः शल्यक्रियाः – सामान्याः प्रसवाः – सीज़ेरियन् इति शल्यक्रियया प्रसवाः – चिकित्सालये निवसतां रोगिणां सुविधाः– 24 होराः आपत्काले सेवाः – रक्तस्य आधानम् – सामान्याः शल्यक्रियाः – सामान्याः प्रसवाः – सीजेरियन् इति प्रसवाः – चिकित्सालये निवसतां रोगिणां सुविधाः– 24 होराः आपत्काले सेवाः – रक्तस्य आधानम् – सामान्याः शल्यक्रियाः – सामान्याः प्रसवाः – सिजेरियन् इति शल्यक्रियया प्रसवाः – चिकित्सालये निवसतां रोगिणां सुविधाः– 24 घण्टाः आपत्काले सेवाः – रक्तस्य आधानम् – सामान्याः शल्यक्रियाः – सामान्याः प्रसूतयः – सिजेरियन् इति शल्यक्रियया प्रसूतयः – चिकित्सालये निवसतां रोगिणां सुविधाः– 24 होराः आपत्काले सेवाः – रक्तस्य आधानम् – सामान्याः शल्यक्रियाः – सामान्याः प्रसवाः – सिजेरियन् प्रसवाः – चिकित्सालये निवसतां रोगिणां सुविधाः

– 24-hour emergency services– blood transfusion– general surgeries– normal deliveries– Caesarean deliveries– inpatient facilities

Save India Foundation इति संस्थया सक्षमाः अधिकारिणः प्रार्थिताः यत् ते अस्य चिकित्सालयस्य सञ्चालनाय विधिना दत्तम् अधिकारं सत्याप्य अभिलेखे स्थापयेयुः। तत्र तस्य पञ्जीकरणं, भवनस्य अनुमतयः, अग्नेः सुरक्षायाः स्वीकृतिः, अन्ये सर्वे अनिवार्याः अनुज्ञापत्राणि अनुमोदनानि च समाविष्टानि स्युः।Save India Foundation इति संस्था समर्थान् अधिकारिणः एतत् प्रार्थयामास — येन वैधानिकेन अधिकारेण अयं चिकित्सालयः प्रवर्तते, तं परीक्ष्य अभिलेखे निधत्त। तत्र तस्य पञ्जीकरणं, भवनस्य निर्माणाय अनुमतयः, अग्नेः सुरक्षायाः स्वीकृतिः, अन्यानि सर्वाणि अनिवार्याणि लाइसेन्स् इति पत्राणि अनुमोदनानि च परीक्ष्यन्ताम् इति।Save India Foundation इति संस्था अधिकारवतः अधिकारिणः इति ययाचे—अयं चिकित्सालयः येन वैधानिकेन अधिकारेण चलति, तं परीक्षध्वं, अभिलेखे च निधत्त। तस्य पञ्जीकरणं, भवनस्य अनुज्ञाः, अग्नेः रक्षणस्य स्वीकृतिः, अन्याः सर्वाः आवश्यकाः अनुज्ञप्तयः अनुमतयः च तत्र परीक्ष्येरन्।Save India Foundation इति संस्था अधिकृतान् अधिकारिणः ययाचे यत् यस्य वैधानिकस्य अधिकारस्य आधारेण अयं चिकित्सालयः प्रवर्तते, तं परीक्ष्य अभिलेखे स्थापयेयुः। तत्र तस्य पञ्जीकरणम्, भवनस्य अनुज्ञाः, अग्नेः सुरक्षायाः स्वीकृतिः, अन्यानि सर्वाणि अनिवार्याणि अनुज्ञापत्राणि अनुमोदनानि च अन्तर्भवन्ति।अयं चिकित्सालयः कस्य वैधानिकस्य अधिकारस्य अधीनः प्रचलति इति परीक्ष्य अभिलेखे स्थापनीयम् इति Save India Foundation इति संस्थया समर्थाः अधिकारिणः प्रार्थिताः। अस्मिन् तस्य पञ्जीकरणं, भवनस्य अनुमतयः, अग्नेः सुरक्षायाः स्वीकृतिः, अन्ये सर्वे अनिवार्याः लाइसेन्स् इति अनुज्ञाः अनुमोदनानि च अन्तर्भवन्ति।Save India Foundation इति संस्थया सक्षमाः संस्थाः प्रार्थिताः यत् अयं चिकित्सालयः येन वैधानिकेन अधिकारेण प्रचलति तं परीक्ष्य अभिलेखे स्थापयेयुः। तत्र तस्य पञ्जीकरणम्, भवनस्य अनुमतयः, अग्नेः सुरक्षायाः अनुमतिः, अन्ये सर्वे अनिवार्याः लाइसेन्स् इति अनुज्ञापत्राणि अनुमोदनानि च समाविशन्ति।Save India Foundation इति संस्था सक्षमाभ्यः संस्थाभ्यः एतत् परीक्ष्य अभिलेखे स्थापयितुम् अयाचत यत् कया वैधानिकया अनुमत्या अयं चिकित्सालयः प्रचलति। तत्र तस्य पञ्जीकरणं, भवनस्य अनुमतयः, अग्नितः सुरक्षायाः स्वीकृतिः, अन्ये सर्वे अनिवार्याः लाइसेन्स् इति अनुज्ञापत्राणि स्वीकृतयः च अन्तर्भवन्ति।Save India Foundation इति संस्था समर्थान् अधिकारिणः उक्तवती: अयं चिकित्सालयः कस्य वैधानिकस्य अधिकारस्य आधारेण प्रचलति इति परीक्षध्वम्, अभिलेखे च स्थापयत। अस्य पञ्जीकरणं, भवनस्य अनुमतयः, अग्नेः सुरक्षायाः स्वीकृतिः, अन्याः सर्वाः अनिवार्याः अनुज्ञाः अनुमोदनानि च अपि परीक्षध्वम्।

Save India Foundation has called upon the competent authorities to verify and place on record the statutory authority under which this hospital is operating, including its registration, building permissions, fire-safety clearance and all other mandatory licences and approvals.

c) Imam Abdullah Bukhari Medical Centre इति केन्द्रम्c) इमाम अब्दुल्ला बुखारी चिकित्सायाः केन्द्रम्c) Imam Abdullah Bukhari Medical Centre इतिc) Imam Abdullah Bukhari Medical Centre इति केन्द्रम्c) Imam Abdullah Bukhari Medical Centre इतिc) Imam Abdullah Bukhari Medical Centre इति केन्द्रम्c) Imam Abdullah Bukhari Medical Centre इतिc) Imam Abdullah Bukhari Medical Centre इति

c) Imam Abdullah Bukhari Medical Centre

प्रकरणे प्रस्तुताः प्रलेखाः Imam Abdullah Bukhari Medical Centre इति केन्द्रस्य स्थानम् एवं दर्शयन्ति : नगरस्य प्राकारस्य अन्तः, खसरा-संख्या 153, द्वारसंख्या 9, मीनाबाजार्, कॉटनमार्केट्, जामामस्जिद्, दिल्ली-110006।कार्यवाह्याम् अर्पितेषु पत्रेषु इमाम अब्दुल्ला बुखारी चिकित्सायाः केन्द्रस्य स्थानम् एवम् उल्लिखितम् अस्ति — नगरस्य प्राचीरस्य अन्तः, खसरा सं. 153, द्वार सं. 9, मीना बाजार्, कॉटन मार्केट्, जामा मस्जिद्, दिल्ली-110006।कार्यवाह्यां समर्पितानि पत्राणि Imam Abdullah Bukhari Medical Centre इत्यस्य इदं स्थानं निर्दिशन्ति—नगरस्य प्राकारस्य अन्तः, खसरा संख्या 153, द्वारस्य संख्या 9, मीना बाजार्, कॉटन् मार्केट्, जामा मस्जिद्, दिल्ली-110006।वादे प्रस्तुतानि पत्राणि Imam Abdullah Bukhari Medical Centre इति केन्द्रस्य स्थानम् इत्थं निर्दिशन्ति—नगरस्य प्राकारस्य अन्तः, खसरा सं. 153, द्वारसं. 9, मीना बाज़ार्, कॉटन मार्केट्, जामा मस्जिद, देहली-110006।प्रक्रियायां प्रस्तुतानि पत्राणि Imam Abdullah Bukhari Medical Centre इत्यस्य स्थानम् एवं निर्दिशन्ति : नगरस्य प्राचीरस्य अन्तः, खसरा-सङ्ख्या 153, द्वारसङ्ख्या 9, मीना-बाजार्, कॉटन-मार्केट्, जामा-मस्जिद्, दिल्ली-110006।कार्यवाह्यां प्रस्तुतानि पत्राणि Imam Abdullah Bukhari Medical Centre इति केन्द्रस्य स्थानम् इत्थं निर्दिशन्ति: नगरस्य प्राकारस्य अन्तः, खसरा-सङ्ख्या 153, द्वारसङ्ख्या 9, मीना बाजार्, कॉटन् मार्केट्, जामा मस्जिद्, देहली-110006।कार्यवाह्यां प्रस्तुतानि पत्राणि Imam Abdullah Bukhari Medical Centre इत्यस्य स्थानम् एवं निर्दिशन्ति: नगरस्य प्राकारस्य अन्तः, खसरा सङ्ख्या 153, द्वारसङ्ख्या 9, मीना-बाजार्, कॉटन्-मार्केट्, जामा-मस्जिद्, दिल्ली-110006।कार्यवाह्यां प्रस्तुतानि पत्राणि Imam Abdullah Bukhari Medical Centre इति केन्द्रस्य स्थानम् एवम् दर्शयन्ति: नगरस्य प्राकारस्य अन्तः, खसरा क्र. 153, द्वार क्र. 9, मीना बाजार, कॉटन मार्केट, जामा मस्जिद, देहली-110006।

Documents filed in the proceedings identify Imam Abdullah Bukhari Medical Centre at: Inside City Wall, Khasra No. 153, Gate No. 9, Meena Bazar, Cotton Market, Jama Masjid, Delhi-110006.

Save India Foundation इति संस्थया अस्य केन्द्रस्य चिकित्सया तथा खुद्रविक्रयेण सम्बद्धम् इन्वॉइस् इति पत्रम् अपि न्यायालयस्य समक्षं प्रस्तुतम्।Save India Foundation इति संस्था तेन केन्द्रेण सम्बद्धं चिकित्सायाः/खुदरा इति विक्रयस्य बिल् इति पत्रम् अपि न्यायालयस्य समक्षं निदधौ।Save India Foundation इति संस्था केन्द्रेण सम्बद्धं चिकित्सायाः अथवा खुद्रा-विक्रयस्य बिल् इति पत्रम् अपि न्यायालयस्य पुरतः निदधे।Save India Foundation इति संस्था तेन केन्द्रेण सम्बद्धं चिकित्सायाः अथवा खुद्रविक्रयस्य इनवॉइस् इति पत्रम् अपि न्यायालयस्य समक्षं स्थापयामास।Save India Foundation इति संस्थया तेन केन्द्रेण सम्बद्धं चिकित्सायाः अथवा खुदरा-विक्रयस्य बिल् इत्यपि न्यायालयस्य समक्षं प्रस्तुतम्।Save India Foundation इति संस्थया केन्द्रेण सम्बद्धं चिकित्सायाः अथवा खुद्रविक्रयस्य बिल् इति पत्रम् अपि न्यायालयस्य पुरतः प्रस्तुतम्।Save India Foundation इति संस्थया केन्द्रेण सम्बद्धं चिकित्सायाः अथवा लघुविक्रयस्य बिल् इति पत्रम् अपि न्यायालयस्य समक्षं प्रस्तुतम्।Save India Foundation इति संस्था एतेन केन्द्रेण सम्बद्धं चिकित्सायाः अथवा खुद्रा विक्रयस्य बिलपत्रम् अपि न्यायालयस्य समक्षं स्थापितवती।

Save India Foundation has also placed before the court a medical/retail invoice associated with the centre.

सक्षमाः अधिकारिणः प्रार्थिताः यत् ते अस्य प्रतिष्ठानस्य औषधानाम् अनुज्ञापत्रं नियामकानां नियमानाम् अधीना तस्य सम्पूर्णां स्थितिं च सत्यापयेयुः। तत्र केन अधिकारेण अनुसूच्यां निर्दिष्टानि औषधानि अन्यानि वा औषधोत्पादितानि वस्तूनि सञ्चीयन्ते, वितीर्यन्ते विक्रीयन्ते वा इत्यपि सत्यापनीयम्।समर्थाः अधिकारिणः एतत् प्रार्थिताः सन्ति — प्रतिष्ठानस्य औषधानां लाइसेन्स् इति पत्रं नियमानाम् अधीनां सम्पूर्णां स्थितिं च परीक्षध्वम्। सूचीषु निर्दिष्टानि औषधानि अन्यानि वा औषधीनाम् उत्पादितानि द्रव्याणि येन अधिकारेण सञ्चीयन्ते, वितीर्यन्ते विक्रीयन्ते वा, सः अपि परीक्ष्यताम् इति।अधिकारवन्तः अधिकारिणः इति प्रार्थिताः—संस्थायाः औषधानाम् अनुज्ञप्तिं नियमैः तस्याः सम्पूर्णां स्थितिं च परीक्षध्वम्। अनुसूच्यां निर्दिष्टानि औषधानि अन्यानि वा औषधीयानि वस्तूनि येन अधिकारेण सञ्चीयन्ते, वितीर्यन्ते विक्रीयन्ते वा, तम् अपि परीक्षध्वम्।अधिकृताः अधिकारिणः प्रार्थिताः यत् औषधानाम् अनुज्ञापत्रं संस्थायाः नियमानुसारं सम्पूर्णां स्थितिं च परीक्षेरन्। तत्र अनुसूच्यां निर्दिष्टानि औषधानि अन्यानि वा औषधीयानि उत्पादितानि वस्तूनि सञ्चेतुं वितरितुं विक्रेतुं वा कः अधिकारः अस्ति इत्यपि अन्तर्भवति।अस्य संस्थानस्य औषधानां लाइसेन्स् इति अनुज्ञा नियमानां दृष्ट्या सम्पूर्णा स्थितिः च परीक्ष्यताम् इति समर्थाः अधिकारिणः प्रार्थिताः। अनुसूच्यां निर्दिष्टानि औषधानि अन्यानि वा औषधीयानि उत्पादितानि वस्तूनि कस्य अधिकारस्य अधीनं सञ्चीयन्ते, वितीर्यन्ते विक्रीयन्ते वा इत्यपि अस्यां परीक्षायाम् अन्तर्भवति।सक्षमाः संस्थाः प्रार्थिताः यत् प्रतिष्ठानस्य औषधानां लाइसेन्स् इति अनुज्ञापत्रं नियमानुसारं तस्य सम्पूर्णां स्थितिं च परीक्षेरन्। तत्र केन अधिकारेण अनुसूच्यां निर्दिष्टानि औषधानि अन्यानि वा औषधरूपाणि उत्पादनानि सञ्चीयन्ते, वितीर्यन्ते विक्रीयन्ते वा इति अपि परीक्षितव्यम्।सक्षमाः संस्थाः प्रार्थिताः यत् प्रतिष्ठानस्य औषधविक्रयस्य लाइसेन्स् इति अनुज्ञापत्रं नियमानां पालनस्य पूर्णां स्थितिं च परीक्षेरन्। तत्र कया अनुमत्या अनुसूच्यां निर्दिष्टानि औषधानि अन्यानि वा औषधवस्तूनि सञ्चीयन्ते, वितीर्यन्ते, विक्रीयन्ते वा इत्यपि परीक्षेरन्।समर्थाः अधिकारिणः एतत् परीक्षितुम् उक्ताः: अस्य संस्थानस्य औषधानाम् अनुज्ञा सर्वेषां नियमानां पालनस्य स्थितिः च का अस्ति? सूच्यां निर्दिष्टानि औषधानि अन्यानि वा औषधद्रव्याणि केन अधिकारेण अत्र सञ्चीयन्ते, वितीर्यन्ते, विक्रीयन्ते वा? एतत् अपि परीक्षायाम् अन्तर्भवेत्।

The competent authorities have been called upon to verify the drug licence and complete regulatory status of the establishment, including the authority under which scheduled medicines or other pharmaceutical products are being stored, distributed or sold.

d) सशुल्कं कार्-पार्किङ्ग् इति व्यवस्थाd) शुल्केन कार् पार्किङ् इति व्यवस्थाd) शुल्केन कार् इति यानानां पार्किङ् इतिd) सशुल्कं कार्-पार्किङ्ग्d) सशुल्कं कार्-पार्किङ्ग् इतिd) शुल्केन कार्-पार्किङ्ग् इति सेवाd) शुल्केन कार्-पार्किङ्ग् इति व्यवस्थाd) शुल्केन कार् वाहनानां स्थापनम्

d) Paid Car Parking

न्यायालयस्य समक्षं प्रस्तुतायां पार्किङ्ग् इति व्यवस्थायाः प्राप्तिपत्रिकायाम् इदं नाम अस्ति : “Car Parking Jama Masjid Delhi Foundation Trust” इति।न्यायालयस्य समक्षं निहितायां पार्किङ् इति रसीदि एतत् नाम अस्ति — “Car Parking Jama Masjid Delhi Foundation Trust” इति।न्यायालयस्य पुरतः निहिते पार्किङ् इति प्राप्तिपत्रे इदं नाम लिखितम्—“Car Parking Jama Masjid Delhi Foundation Trust” इति।न्यायालयस्य समक्षं प्रस्तुतस्य पार्किङ्ग् इति शुल्कस्य प्राप्तिपत्रे इदं नाम विद्यते—“Car Parking Jama Masjid Delhi Foundation Trust” इति।न्यायालयस्य समक्षं प्रस्तुतस्य पार्किङ्ग् इत्यस्य प्राप्तिपत्रस्य उपरि इदं नाम अस्ति : “Car Parking Jama Masjid Delhi Foundation Trust” इति।न्यायालयस्य पुरतः प्रस्तुतायां पार्किङ्ग् इति सेवायाः रसीदे इदं नाम अस्ति: “Car Parking Jama Masjid Delhi Foundation Trust” इति।न्यायालयस्य समक्षं प्रस्तुतस्य पार्किङ्ग् इति प्राप्तिपत्रस्य उपरि एतत् नाम अस्ति: “Car Parking Jama Masjid Delhi Foundation Trust” इति।न्यायालयस्य समक्षं स्थापिते पार्किङ्ग् इति रसीदपत्रे एतत् नाम अस्ति: “Car Parking Jama Masjid Delhi Foundation Trust” इति।

A parking receipt placed before the court bears the name: “Car Parking Jama Masjid Delhi Foundation Trust”

प्राप्तिपत्रिकायां खसरा-संख्या 153 इति निर्दिष्टे स्थले तिसृणां होराणां पार्किङ्ग् इति सेवायाः 80 रूप्यकाणां शुल्कं लिखितम् अस्ति।खसरा सं. 153 इति निर्दिष्टे स्थले तिसृभ्यः होराभ्यः पार्किङ् इत्यस्य 80 रूप्यकाणां शुल्कं तस्यां रसीदि अभिलिखितम् अस्ति।खसरा संख्या 153 इति निर्दिष्टे स्थले तिसृभ्यः घण्टाभ्यः पार्किङ् इत्यर्थं Rs 80 इति शुल्कं तस्मिन् प्राप्तिपत्रे लिखितम्।तत् प्राप्तिपत्रं खसरा सं. 153 इति निर्दिष्टे स्थले तिसृभ्यः घण्टाभ्यः पार्किङ्ग् इति व्यवस्थायै 80 रूप्यकाणां शुल्कं दर्शयति।तस्मिन् प्राप्तिपत्रे खसरा-सङ्ख्या 153 इति निर्दिष्टे स्थले तिसृभ्यः होराभ्यः पार्किङ्ग् इत्यर्थं रुप्यकाणां 80 शुल्कम् अभिलिखितम्।तस्यां रसीदे खसरा-सङ्ख्या 153 इति निर्दिष्टे स्थले तिसृभ्यः होराभ्यः वाहनं स्थापयितुम् 80 रूप्यकाणां शुल्कम् उल्लिखितम् अस्ति।प्राप्तिपत्रे खसरा सङ्ख्या 153 इति निर्दिष्टे स्थले त्रयाणां घण्टानां पार्किङ्ग् इत्यर्थं 80 रूप्यकाणां शुल्कम् अङ्कितम् अस्ति।तस्मिन् रसीदपत्रे खसरा क्र. 153 इति निर्दिष्टे स्थले तिसृभ्यः होराभ्यः वाहनं स्थापयितुं 80 रूप्यकाणां शुल्कं लिखितम् अस्ति।

The receipt records a charge of Rs 80 for three hours of parking at the site identified with Khasra No. 153.

Save India Foundation इति संस्थया परिवादः कृतः यत् सार्वजनिकायां भूमौ वाणिज्यार्थं पार्किङ्ग् इति व्यवस्था सञ्चाल्यते, नगरपालिकायाः विधिसम्मतम् अधिकारं न दर्शयित्वा जनेभ्यः शुल्कं गृह्यते च।Save India Foundation इति संस्था एताम् अभियोगस्य सूचनां चकार — सार्वजनिकायां भूमौ वाणिज्यरूपेण पार्किङ् इति व्यवस्था चाल्यते, नगरस्य संस्थायाः विधिवत् अनुज्ञां च अदर्शयित्वा जनेभ्यः शुल्कं गृह्यते इति।Save India Foundation इति संस्था इमाम् आक्षेपयुतां प्रार्थनां चकार—सार्वजनिकायां भूमौ शुल्केन पार्किङ् इति व्यापारः प्र चलति, जनेभ्यः शुल्कं गृह्यते, नगरपालिकायाः वैधानिकः अधिकारः तु न दर्शितः इति।Save India Foundation इति संस्था अभियोगं निवेदयामास यत् नगरस्य संस्थायाः वैधाम् अनुज्ञां न दर्शयित्वा सार्वजनिकायां भूमौ सशुल्कं पार्किङ्ग् इति व्यापारः क्रियते, जनेभ्यः शुल्कं च गृह्यते।सार्वजनिकायां भूमौ व्यापाररूपेण पार्किङ्ग् इति प्रचाल्यते, नगरपालिकायाः वैधा अनुमतिः न दर्श्यते, तथापि जनेभ्यः शुल्कं सङ्गृह्यते इति Save India Foundation इति संस्थया अभियोगः कृतः।Save India Foundation इति संस्थया अभियोगः कृतः यत् सार्वजनिकायां भूमौ व्यापाररूपेण पार्किङ्ग् इति सेवा चाल्यते। नगरपालिकायाः वैधाम् अनुमतिम् अदर्शयित्वा जनेभ्यः शुल्कं च गृह्यते।Save India Foundation इति संस्थया परिवादः कृतः यत् नगरपालिकायाः वैधाम् अनुमतिं न दर्शयित्वा सार्वजनिकायां भूमौ व्यापाररूपेण पार्किङ्ग् इति व्यवस्था चाल्यते, जनेभ्यः च शुल्कं सङ्गृह्यते।Save India Foundation इति संस्था निवेदितवती यत् सार्वजनिकायां भूमौ व्यापाररूपेण वाहनानां स्थापनस्य व्यवस्था चाल्यते। नगरपालिकायाः वैधा अनुमतिः न दर्शिता, तथापि जनेभ्यः शुल्कं गृह्यते।

Save India Foundation has complained that a commercial parking operation is being conducted from public land and fees are being collected from members of the public without lawful municipal authorisation being demonstrated.

e) ई-रिक्शा इति यानानां चार्जिङ्ग् इति केन्द्रम्e) ई-रिक्शा इति यानानां चार्जिङ् इति स्थानम्e) ई-रिक्शा इति चार्जिङ् इति स्थानम्e) ई-रिक्शा इति यानानां चार्जिङ्ग् इति केन्द्रम्e) ई-रिक्शा-चार्जिङ्ग् इत्यस्य स्थानम्e) ई-रिक्शा चार्जिङ्ग् इति केन्द्रम्e) ई-रिक्शा इति यानानां चार्जिङ्ग् इति केन्द्रम्e) ई-रिक्शा चार्जिङ्ग् केन्द्रम्

e) E-rickshaw Charging Station

न्यायालयस्य समक्षं प्रस्तुता सामग्री तस्मिन् स्थले पार्किङ्ग् इति सुविधया अन्यैः निर्माणैः च सह चाल्यमानस्य ई-रिक्शा इति यानानां चार्जिङ्ग् इति केन्द्रस्य अपि प्रमाणं ददाति।न्यायालयस्य समक्षं निहितं साहित्यं ह वै एतत् अपि दर्शयति — तस्मिन् स्थले पार्किङ् इति व्यवस्थायाः अन्यासां रचनानां च पार्श्वे ई-रिक्शा इति यानानां चार्जिङ् इति स्थानं प्रवर्तते इति।न्यायालयस्य पुरतः निहितानि प्रमाणानि तत्र पार्किङ् इति सुविधायाः अन्येषां निर्माणानां च पार्श्वे चलतः ई-रिक्शा इति चार्जिङ् इति स्थानस्य अपि विवरणं ददति।न्यायालयस्य समक्षं प्रस्तुतानि प्रमाणानि तस्मिन् स्थले पार्किङ्ग् इति व्यवस्थायाः अन्येषां निर्माणानां च पार्श्वे ई-रिक्शा इति यानानां चार्जिङ्ग् इति केन्द्रस्य प्रवृत्तिम् अपि दर्शयन्ति।न्यायालयस्य समक्षं प्रस्तुतैः प्रमाणैः तस्मिन् स्थले पार्किङ्ग् इत्यस्य सुविधायाः अन्यासां रचनानां च पार्श्वे ई-रिक्शा-चार्जिङ्ग् इत्यस्य स्थानमपि प्रचलति इति दर्शितम्।न्यायालयस्य पुरतः प्रस्तुतं प्रमाणं दर्शयति यत् तस्मिन् स्थले पार्किङ्ग् इति सुविधया अन्यैः निर्माणैः च सह ई-रिक्शा चार्जिङ्ग् इति केन्द्रम् अपि प्रचलति।न्यायालयस्य समक्षं प्रस्तुतं प्रमाणजातम् एतदपि दर्शयति यत् तस्मिन् स्थले पार्किङ्ग् इति व्यवस्थायाः अन्येषां निर्माणानां च पार्श्वे ई-रिक्शा इति यानानां चार्जिङ्ग् इति केन्द्रं प्रचलति।न्यायालयस्य समक्षं स्थापितानि पत्राणि अपि दर्शयन्ति यत् तस्मिन् स्थले वाहनानां स्थापनस्य व्यवस्थायाः अन्येषां निर्माणानां च पार्श्वे ई-रिक्शा इति वाहनानां चार्जिङ्ग् केन्द्रं प्रचलति।

The material placed before the court also documents an e-rickshaw charging station operating alongside the parking facility and other structures at the site.

अस्याः सुविधायाः कृते भूमेः अधिकरणस्य वाणिज्यार्थं सञ्चालनस्य च वैधः अधिकारः अपि प्रश्नस्य विषयः कृतः।एतस्य स्थानस्य अधिग्रहणाय वाणिज्याय च यः वैधानिकः अधिकारः अपेक्षितः, सः अपि प्रश्नस्य विषयः कृतः अस्ति।अस्याः सुविधायाः कृते भूमेः अधिग्रहणस्य व्यापारस्य च वैधानिकः अधिकारः अपि प्रश्नितः।अस्य केन्द्रस्य भूमेः अधिग्रहणाय व्यापारस्य सञ्चालनाय च वैधः अधिकारः अपि प्रश्नस्य विषयः कृतः।एतस्य स्थानस्य अधिभोगस्य व्यापारार्थं सञ्चालनस्य च वैधः अधिकारः अपि प्रश्नस्य विषयः कृतः।अस्याः सुविधायाः कृते भूमेः अधिभोगस्य व्यापाररूपेण तस्याः चालनस्य च वैधः अधिकारः अपि प्रश्नीकृतः अस्ति।अस्याः सुविधायाः कृते भूमेः अधिकारस्य व्यापाररूपेण चालनस्य च वैधानिकी अनुमतिः अपि प्रश्नस्य विषयीभूता अस्ति।अस्य केन्द्रस्य कृते भूमेः अधिकारः व्यापारस्य सञ्चालनं च कया वैधया अनुमत्या भवतः इति अपि प्रश्नः उत्थापितः अस्ति।

The legal authority for occupation and commercial operation of this facility has also been placed in issue.

खसरा-संख्या 153 इत्यत्र निर्माणानां छायाचित्राणि अधः पश्यन्तु :खसरा सं. 153 इत्यत्र रचनानां चित्राणि अधः पश्यत:खसरा संख्या 153 इत्यत्र निर्माणानां चित्राणि अधः पश्यत:खसरा सं. 153 इत्यत्र निर्माणानां चित्राणि अधः पश्यत—खसरा-सङ्ख्या 153 इत्यत्र स्थितानां रचनानां चित्राणि अधः पश्यन्तु :खसरा-सङ्ख्या 153 इत्यत्र निर्माणानां चित्राणि अधः पश्यत:खसरा सङ्ख्या 153 इत्यत्र निर्माणानां छायाचित्राणि अधः पश्येत्:खसरा क्र. 153 इत्यत्र निर्माणानां चित्राणि अधः पश्यत:

See the pictures of the structures on Khasra No. 153 below:

Image accompanying the report: Rashtra Jyoti Exclusive: Activist Preet Sirohi Takes Delhi Jama Masjid 'Shahi' Imam Syed Ahmed Bukhari to Court for Large-Scale Public Land Encroachment Around Mosque Complex
Image accompanying the report: Rashtra Jyoti Exclusive: Activist Preet Sirohi Takes Delhi Jama Masjid 'Shahi' Imam Syed Ahmed Bukhari to Court for Large-Scale Public Land Encroachment Around Mosque Complex
Image accompanying the report: Rashtra Jyoti Exclusive: Activist Preet Sirohi Takes Delhi Jama Masjid 'Shahi' Imam Syed Ahmed Bukhari to Court for Large-Scale Public Land Encroachment Around Mosque Complex
Image accompanying the report: Rashtra Jyoti Exclusive: Activist Preet Sirohi Takes Delhi Jama Masjid 'Shahi' Imam Syed Ahmed Bukhari to Court for Large-Scale Public Land Encroachment Around Mosque Complex
Image accompanying the report: Rashtra Jyoti Exclusive: Activist Preet Sirohi Takes Delhi Jama Masjid 'Shahi' Imam Syed Ahmed Bukhari to Court for Large-Scale Public Land Encroachment Around Mosque Complex

Save India Foundation इति संस्था न्यायालये वादेन आरम्भं न कृतवती।Save India Foundation इति संस्था ह वै न्यायालये वादेन आरम्भं न चकार।Save India Foundation इति संस्था आदौ न्यायालये वादं न चकार।Save India Foundation इति संस्था न्यायालये वादेन आरम्भं न चकार।Save India Foundation इति संस्थया आरम्भे एव न्यायालये वादः न कृतः।Save India Foundation इति संस्था न तावत् न्यायालये अभियोगेन आरब्धवती।Save India Foundation इति संस्था न्यायालये वादेन आरम्भं न अकरोत्।Save India Foundation इति संस्था आरम्भे एव न्यायालयं न गता।

Save India Foundation did not begin with litigation.

July 8, 2026 इति दिनाङ्के संस्थया खसरा-संख्या 153 इत्यस्य अधिकरणस्य वाणिज्याय उपयोगस्य च विषये दिल्ली-शासनस्य सम्बद्धेषु विभागेषु विस्तृतं निवेदनं प्रस्तुतम्। सीमाङ्कनं विधेः पालनाय कार्यवाही च प्रार्थिते।जुलै 8, 2026 इति दिने Foundation इति संस्था दिल्ली शासनस्य सम्बद्धेभ्यः विभागेभ्यः खसरा सं. 153 इत्यस्य अधिग्रहणं वाणिज्याय उपयोगं च अधिकृत्य विस्तृतं निवेदनं ददौ; सीमाङ्कनं विधेः प्रवर्तनाय कार्यवाहीं च ययाचे।जुलाई 8, 2026 इति दिने सा संस्था दिल्ली-शासनस्य सम्बद्धेभ्यः विभागेभ्यः खसरा संख्या 153 इत्यस्य अधिग्रहणं व्यापारार्थम् उपयोगं च अधिकृत्य विस्तृतं निवेदनं ददौ। सीमाङ्कनं विधेः प्रवर्तनाय कार्यं च ययाचे।जुलै 8, 2026 इति दिने सा संस्था खसरा सं. 153 इत्यस्य अधिग्रहणं वाणिज्यार्थम् उपयोगं च अधिकृत्य देहलीशासनस्य सम्बद्धेभ्यः विभागेभ्यः विस्तृतं निवेदनं ददौ। सीमाङ्कनं विधेः प्रवर्तनाय कार्यवाहीं च ययाचे।जुलै 8, 2026 इति दिने Foundation इति संस्थया खसरा-सङ्ख्या 153 इत्यस्य अधिभोगं व्यापारार्थम् उपयोगं च अधिकृत्य दिल्ली-सर्वकारस्य सम्बद्धेभ्यः विभागेभ्यः विस्तृतं निवेदनं प्रस्तुतम्। सीमाङ्कनं विधेः प्रवर्तनाय कार्यवाही च प्रार्थिते।जुलै 8, 2026 इति दिने Foundation इति संस्थया खसरा-सङ्ख्या 153 इत्यस्य अधिभोगस्य व्यापाराय उपयोगस्य च विषये देहल्याः सर्वकारस्य सम्बद्धेभ्यः विभागेभ्यः विस्तृतं निवेदनं समर्पितम्। सीमाङ्कनं विधेः प्रवर्तनाय कार्यं च प्रार्थितम्।जुलाई 8, 2026 इति दिने Foundation इति संस्था खसरा सङ्ख्या 153 इत्यस्य अधिकारं व्यापारार्थम् उपयोगं च अधिकृत्य दिल्ली-शासनस्य सम्बद्धेभ्यः विभागेभ्यः विस्तृतं निवेदनम् अददात्। सीमाङ्कनं विधेः पालनार्थं कार्यवाहीं च अयाचत।जुलै 8, 2026 इति दिने Foundation इति संस्था देहली शासनस्य सम्बद्धेभ्यः विभागेभ्यः विस्तृतं निवेदनं दत्तवती। तत् खसरा क्र. 153 इति भूमिखण्डस्य अधिकारस्य व्यापाराय उपयोगस्य च विषये आसीत्। संस्था सीमाङ्कनं विधेः प्रवर्तनाय कार्यवाहीं च अयाचत।

On July 8, 2026, the Foundation submitted a detailed representation to the concerned departments of the Delhi Government regarding the occupation and commercialisation of Khasra No. 153 and sought demarcation and enforcement action.

ततः संस्था न्यायिकस्य हस्तक्षेपस्य कृते जनपदन्यायालयं गतवती।अथ Foundation इति संस्था न्यायालयस्य हस्तक्षेपं प्रार्थयितुं जनपदस्य न्यायालयं जगाम।ततः सा संस्था न्यायिकस्य हस्तक्षेपस्य कृते मण्डलस्य न्यायालयम् उप जगाम।ततः सा संस्था न्यायिकस्य हस्तक्षेपस्य कृते जनपदन्यायालयं जगाम।तदनन्तरं Foundation इति संस्था न्यायालयस्य हस्तक्षेपाय जनपदस्य न्यायालयम् अगच्छत्।तदनन्तरं Foundation इति संस्था न्यायिकं हस्तक्षेपं प्रार्थयितुं मण्डलन्यायालयम् उपागच्छत्।ततः Foundation इति संस्था न्यायिकस्य हस्तक्षेपस्य कृते मण्डलन्यायालयम् अगच्छत्।ततः Foundation इति संस्था न्यायालयस्य हस्तक्षेपाय जनपदस्य न्यायालयं गता।

The Foundation subsequently approached the District Court for judicial intervention.

August 6, 2026 इति दिनाङ्के न्यायालयः अन्यया सामग्र्या सह एतानि अभिलेखे गृहीतवान् :अगस्त 6, 2026 इति दिने न्यायालयः अन्येन साहित्येन सह एतानि अपि अभिलेखे जग्राह:अगस्त 6, 2026 इति दिने न्यायालयः अन्यैः प्रमाणैः सह इमानि अभिलेखे जग्राह:अगस्त 6, 2026 इति दिने न्यायालयः अन्यैः प्रमाणैः सह इमानि अपि अभिलेखे जग्राह—अगस्त 6, 2026 इति दिने न्यायालयेन अन्यैः प्रमाणैः सह एतानि अपि अभिलेखे गृहीतानि :अगस्त 6, 2026 इति दिने न्यायालयः अन्यैः प्रमाणैः सह एतानि अपि अभिलेखे अगृह्णात्:अगस्त 6, 2026 इति दिने न्यायालयः अन्येन प्रमाणजातेन सह एतानि अभिलेखे स्व्यकरोत्:अगस्त 6, 2026 इति दिने न्यायालयः अन्यैः पत्रैः सह इमानि अपि अभिलेखे स्वीकृतवान्:

On August 6, 2026, the court took on record, among other material:

– City S.P. Zone इति विभागस्य उपायुक्ताय प्रस्तुतः परिवादः – स्वामित्वस्य प्रमाणितान् अभिलेखान् याचमानं DDA इति संस्थायाः तहसीलदार् (नजूल्) इत्यस्य समक्षं प्रस्तुतम् आवेदनम् – खसरा-संख्या 153 इत्यनेन सम्बद्धस्य शजरा/सिजरा इति मानचित्रस्य जमाबन्दी इति अभिलेखस्य च प्राप्त्यर्थं निवेदनानि – खसरा-संख्या 153 इत्यनेन तत्परितः क्षेत्रैः च सम्बद्धा प्रमाणिता सामग्री।– Deputy Commissioner, City S.P. Zone इति अधिकारिणे समर्पितः अभियोगः – स्वामित्वस्य प्रमाणितान् अभिलेखान् प्रार्थयित्वा तहसीलदार् (नजूल), DDA इति अधिकारिणे समर्पितम् आवेदनम् – खसरा सं. 153 इत्यस्य शजरा/सिजरा इति मानचित्राय जमाबन्दी इत्यै च प्रार्थनाः – खसरा सं. 153 इत्यनेन तस्य परितः क्षेत्रैः च सम्बद्धं प्रमाणितं साहित्यं च।– City S.P. Zone इत्यस्य Deputy Commissioner इति अधिकारिणे समर्पितम् आक्षेपस्य निवेदनम् – स्वामित्वस्य प्रमाणितान् अभिलेखान् लब्धुं DDA इत्यस्य तहसीलदार् (नजूल्) इति अधिकारिणे समर्पितं निवेदनम् – खसरा संख्या 153 इत्यस्य शजरा/सिजरा इति मानचित्राय जमाबन्दी इति अभिलेखाय च प्रार्थनाः – खसरा संख्या 153 इत्यनेन परितः क्षेत्रैः च सम्बद्धानि प्रमाणितानि पत्राणि।– City S.P. Zone इति क्षेत्रस्य उपायुक्ताय प्रस्तुतम् अभियोगम् – स्वामित्वस्य प्रमाणितान् अभिलेखान् याचमानं DDA इति संस्थायाः तहसीलदार् (नज़ूल्) इत्यस्मै प्रस्तुतम् आवेदनम् – खसरा सं. 153 इत्यस्य शजरा/सिजरा इति मानचित्रस्य जमाबन्दी इत्यस्याः च कृते निवेदनानि – खसरा सं. 153 तत्समीपस्य क्षेत्राणां च विषये प्रमाणितानि पत्राणि।– City S.P. Zone इत्यस्य उपायुक्ताय प्रस्तुतः अभियोगः – स्वामित्वस्य प्रमाणितान् अभिलेखान् प्राप्तुं DDA इत्यस्य तहसीलदार् (नजूल्) इत्यस्मै प्रस्तुतम् आवेदनम् – खसरा-सङ्ख्या 153 इत्यस्य शजरा/सिजरा इति मानचित्राय जमाबन्दी इत्यस्यै च प्रार्थनाः – खसरा-सङ्ख्या 153 तत्परिसरस्य क्षेत्राणि च अधिकृत्य प्रमाणितानि पत्राणि।– City S.P. Zone इति क्षेत्रस्य उपायुक्ताय समर्पितः अभियोगः – DDA इति संस्थायाः तहसीलदार् (नजूल्) इत्यस्मै समर्पितं स्वामित्वस्य प्रमाणितान् अभिलेखान् याचमानम् आवेदनम् – खसरा-सङ्ख्या 153 इति सम्बद्धस्य शजरा/सिजरा इति मानचित्रस्य जमाबन्दी इति अभिलेखस्य च कृते प्रार्थनाः – खसरा-सङ्ख्या 153 तत्परितः क्षेत्राणि च अधिकृत्य प्रमाणितानि पत्राणि।– City S.P. Zone इति क्षेत्रस्य उपायुक्ताय प्रस्तुतः परिवादः – स्वामित्वस्य प्रमाणितान् अभिलेखान् याचमानं DDA इति संस्थायाः तहसीलदार् (नजूल्) इत्यस्मै प्रस्तुतं आवेदनम् – खसरा सङ्ख्या 153 इत्यस्य शजरा/सिजरा इति मानचित्रस्य जमाबन्दी इति अभिलेखस्य च याचनाः – खसरा सङ्ख्या 153 इत्यनेन तत्परितः क्षेत्रैः च सम्बद्धं प्रमाणितं प्रमाणजातम्।– City S.P. Zone इति विभागस्य उपायुक्ताय दत्तं परिवादपत्रम् – स्वामित्वस्य प्रमाणितान् अभिलेखान् प्राप्तुं DDA इति संस्थायाः तहसीलदार् (नजूल) इत्यस्मै दत्तम् आवेदनम् – खसरा क्र. 153 इत्यस्य शजरा/सिजरा इति मानचित्रस्य जमाबन्दी इत्यस्य च कृते निवेदनानि – खसरा क्र. 153 तत्परिसरस्य क्षेत्राणां च विषये प्रमाणितानि पत्राणि।

– the complaint submitted to the Deputy Commissioner, City S.P. Zone– the application submitted to the Tehsildar (Nazul), DDA seeking certified ownership records– requests for the shajra/sizra map and Jamabandi pertaining to Khasra No. 153– certified material relating to Khasra No. 153 and surrounding areas.

तस्याम् एव कार्यवाह्यां सम्बद्धाभ्यः सार्वजनिकाभ्यः संस्थाभ्यः अधिकारिभ्यः च सूचनापत्राणि प्रेषितानि। तानि नामानि इमानि :तस्याम् एव कार्यवाह्यां सम्बद्धाभ्यः सार्वजनिकाभ्यः संस्थाभ्यः अधिकारिभ्यः च सूचनापत्राणि प्रेषितानि। तानि नामानि इमानि:तस्याम् एव कार्यवाह्यां सम्बद्धेभ्यः सार्वजनिकेभ्यः प्राधिकरणेभ्यः सूचनापत्राणि प्रेषितानि। तानि इमानि:तस्याम् एव कार्यवाह्यां सम्बद्धाभ्यः सार्वजनिकाभ्यः संस्थाभ्यः अधिकारिभ्यः च सूचनापत्राणि प्रेषितानि। तानि नामानि इमानि—तस्यामेव प्रक्रियायां सम्बद्धेभ्यः सार्वजनिकेभ्यः प्राधिकरणेभ्यः सूचनापत्राणि प्रेषितानि। तानि इमानि :तस्याम् एव कार्यवाह्यां सम्बद्धाभ्यः सार्वजनिकाभ्यः संस्थाभ्यः सूचनापत्राणि प्रेषितानि। ताः इमाः:तस्याम् एव कार्यवाह्यां सम्बद्धाभ्यः सार्वजनिकाभ्यः संस्थाभ्यः सूचनापत्राणि प्रेषितानि। ताः इमाः:तस्याम् एव कार्यवाह्यां सम्बद्धाभ्यः सार्वजनिकाभ्यः संस्थाभ्यः अधिकारिभ्यः च सूचनापत्राणि प्रेषितानि। तानि एतेभ्यः:

During the same proceedings, notices were issued to concerned public authorities, namely:

– Municipal Corporation of Delhi इति संस्था – National Capital Territory of Delhi इति प्रदेशस्य शासनम् – दिल्ली-आरक्षकाः – जनपदस्य दण्डाधिकारी – Public Works Department इति विभागः – Directorate General of Health Services इति संस्थानम् – Delhi Jal Board इति संस्था।– Municipal Corporation of Delhi इति संस्था – Government of NCT of Delhi इति शासनम् – Delhi Police इति आरक्षकाः – जनपदस्य दण्डाधिकारी – Public Works Department इति विभागः – Directorate General of Health Services इति कार्यालयः – Delhi Jal Board इति संस्था।– Municipal Corporation of Delhi इति – Government of NCT of Delhi इति – दिल्ली-नगरस्य आरक्षकाः – मण्डलस्य मजिस्ट्रेट् इति अधिकारी – Public Works Department इति – Directorate General of Health Services इति – Delhi Jal Board इति।– Municipal Corporation of Delhi इति संस्था – Government of NCT of Delhi इति शासनम् – देहल्याः आरक्षकाः – जनपदस्य दण्डाधिकारी – Public Works Department इति विभागः – Directorate General of Health Services इति निदेशालयः – Delhi Jal Board इति संस्था।– Municipal Corporation of Delhi इति – Government of NCT of Delhi इति – देहल्याः आरक्षकाः – जनपदस्य दण्डाधिकारी – Public Works Department इति – Directorate General of Health Services इति – Delhi Jal Board इति।– Municipal Corporation of Delhi इति संस्था – Government of NCT of Delhi इति सर्वकारः – देहल्याः आरक्षकाः – मण्डलस्य मजिस्ट्रेट् इति अधिकारी – Public Works Department इति विभागः – Directorate General of Health Services इति संस्था – Delhi Jal Board इति संस्था।– Municipal Corporation of Delhi इति – Government of NCT of Delhi इति – दिल्ली-आरक्षकाः – मण्डलस्य दण्डाधिकारी – Public Works Department इति – Directorate General of Health Services इति – Delhi Jal Board इति।– Municipal Corporation of Delhi इति संस्थायै – Government of NCT of Delhi इति शासनाय – देहल्याः आरक्षकेभ्यः – जनपदस्य दण्डाधिकारिणे – Public Works Department इति विभागाय – Directorate General of Health Services इति निदेशालयाय – Delhi Jal Board इति संस्थायै।

– Municipal Corporation of Delhi– Government of NCT of Delhi– Delhi Police– District Magistrate– Public Works Department– Directorate General of Health Services– Delhi Jal Board.

2. त्रिषु सार्वजनिकेषु उद्यानेषु अतिक्रमणम्2. त्रिषु सार्वजनिकेषु उद्यानेषु अतिक्रमणम्2. त्रिषु सार्वजनिकेषु उद्यानेषु अतिक्रमणम्2. त्रिषु सार्वजनिकेषु उद्यानेषु अतिक्रमणम्2. त्रिषु सार्वजनिकेषु उद्यानेषु अतिक्रमणम्2. त्रिषु सार्वजनिकेषु उद्यानेषु अतिक्रमणम्2. त्रिषु सार्वजनिकेषु उद्यानेषु अतिक्रमणम्2. त्रिषु सार्वजनिकेषु उद्यानेषु अतिक्रमणम्

2. Encroachment on Three Public Parks

पृथक् प्रकरणस्य सम्बन्धः शाही-जामामस्जिदस्य समीपे 13, 15, 17 इति संख्यकानाम् उद्यानानां विषये अस्ति।पृथक् ह वै कार्यवाही शाही जामा मस्जिदस्य समीपे 13, 15 तथा 17 इति संख्यकानि उद्यानानि अधिकृत्य अस्ति।पृथक् कार्यवाही शाही जामा मस्जिदः समीपे उद्यानानां संख्या 13, 15 तथा 17 इत्येषां विषये प्र चलति।पृथक् कार्यवाही शाही जामा मस्जिदस्य समीपे उद्यानसं. 13, 15 तथा 17 इत्येतानि अधिकृत्य प्रवर्तते।पृथक् प्रक्रिया शाही-जामा-मस्जिदस्य समीपे स्थितानि 13, 15 तथा 17 सङ्ख्याकानि उद्यानानि अधिकृत्य प्रवर्तते।पृथक् कार्यवाही शाही जामा मस्जिदः समीपे 13, 15 तथा 17 इति सङ्ख्याकानाम् उद्यानानां विषये अस्ति।पृथक् कार्यवाही शाही-जामा-मस्जिदस्य समीपे उद्यानसङ्ख्याः 13, 15, 17 च अधिकृत्य अस्ति।पृथक् कार्यवाही शाही जामा मस्जिदस्य समीपे उद्यान क्र. 13, 15 तथा 17 इत्येतैः सम्बद्धा अस्ति।

A separate proceeding concerns Park Nos. 13, 15 and 17 near Shahi Jama Masjid.

भाटकेन दत्तानां कक्षाणां गेम्-जोन् इति क्षेत्राणां च सहितैः निर्माणैः एतासां सार्वजनिकानां सम्पत्तीनाम् अधिकरणस्य विषये Save India Foundation इति संस्था National Green Tribunal इति अधिकरणं गतवती।भाटकेन प्रदत्तैः कक्षैः गेम् जोन् इति स्थानैः अन्याभिः च रचनाभिः एतासां सार्वजनिकानां सम्पदाम् अधिग्रहणम् इति विषये Save India Foundation इति संस्था National Green Tribunal इति न्यायाधिकरणं जगाम।भाटकेन दत्ताः कक्षाः, गेम् जोन् इति स्थानानि, अन्यानि च निर्माणानि एताः सार्वजनिकाः सम्पत्तीः व्यापुः इति विषयम् अधिकृत्य Save India Foundation इति संस्था National Green Tribunal इति न्यायाधिकरणम् उप जगाम।भाटकेन दत्तैः कक्षैः गेम् ज़ोन् इति क्रीडास्थलैः अन्यैः निर्माणैः च एतासां सार्वजनिकानां सम्पत्तीनाम् अधिग्रहणम् अधिकृत्य Save India Foundation इति संस्था National Green Tribunal इति न्यायाधिकरणं जगाम।भाटकेन दत्ताः कक्षाः गेम्-जोन् इति क्रीडास्थानानि च यासु रचनासु अन्तर्भवन्ति, ताभिः एतासां सार्वजनिकानां सम्पत्तीनाम् अधिभोगम् अधिकृत्य Save India Foundation इति संस्था National Green Tribunal इत्यस्य समीपं गता।एतासां सार्वजनिकानां सम्पदां भाटके दत्तैः कक्षैः क्रीडायाः क्षेत्रैः अन्यैः च निर्माणैः अधिभोगस्य विषये Save India Foundation इति संस्था National Green Tribunal इति न्यायाधिकरणम् उपागता।भाटकेन दत्ताः कक्षाः गेम्-जोन् इति क्रीडास्थलानि च इत्यादिभिः निर्माणैः एतासां सार्वजनिकानां सम्पत्तीनाम् अधिकारम् अधिकृत्य Save India Foundation इति संस्था National Green Tribunal इत्यस्य समीपं गता अस्ति।एताः सार्वजनिकाः सम्पदः भाटकेन दीयमानैः कक्षैः क्रीडाक्षेत्रैः अन्यैः निर्माणैः च अधिकृताः सन्ति इति विषये Save India Foundation इति संस्था National Green Tribunal इति न्यायाधिकरणं गता अस्ति।

Save India Foundation has approached the National Green Tribunal concerning the occupation of these public properties by structures including rented rooms and game zones.

August 25, 2026 इति दिनाङ्के National Green Tribunal इति अधिकरणं संस्थायाः आवेदनं श्रुतवत्।अगस्त 25, 2026 इति दिने National Green Tribunal इति न्यायाधिकरणं Foundation इति संस्थायाः आवेदनं शुश्राव।अगस्त 25, 2026 इति दिने National Green Tribunal इति न्यायाधिकरणं संस्थायाः प्रार्थनां शुश्राव।अगस्त 25, 2026 इति दिने National Green Tribunal इति न्यायाधिकरणं तस्याः संस्थायाः आवेदनं शुश्राव।अगस्त 25, 2026 इति दिने National Green Tribunal इत्यनेन Foundation इति संस्थायाः आवेदनस्य श्रवणं कृतम्।अगस्त 25, 2026 इति दिने National Green Tribunal इति न्यायाधिकरणं Foundation इति संस्थायाः आवेदनम् अशृणोत्।अगस्त 25, 2026 इति दिने National Green Tribunal इत्यनेन Foundation इति संस्थायाः आवेदनं श्रुतम्।अगस्त 25, 2026 इति दिने National Green Tribunal इति न्यायाधिकरणं Foundation इति संस्थायाः आवेदनम् अशृणोत्।

On August 25, 2026, the National Green Tribunal heard the Foundation’s application.

संस्था अधिकरणस्य समक्षं MCD इति संस्थायाः उद्यानविभागस्य सहायकनिदेशकेन प्रेषितं August 5, 2026 इति दिनाङ्कितम् आधिकारिकं पत्रं सम्बद्धेन स्थलस्य योजनाचित्रेण सह प्रस्तुतवती।Foundation इति संस्था MCD इति संस्थायाः उद्यानानां विभागस्य सहायकस्य निदेशकस्य अगस्त 5, 2026 इति दिनाङ्कितम् आधिकारिकं पत्रं सम्बद्धया स्थलस्य योजनया सह न्यायाधिकरणस्य समक्षं निदधौ।सा संस्था न्यायाधिकरणस्य पुरतः MCD इत्यस्य उद्यानानां विभागस्य सहायकस्य निदेशकस्य अगस्त 5, 2026 इति दिनाङ्कितम् आधिकारिकं पत्रं सम्बद्धेन स्थलस्य योजनाचित्रेण सह निदधे।सा संस्था MCD इति संस्थायाः उद्यानविभागस्य सहायकनिदेशकेन प्रेषितम् अगस्त 5, 2026 इति दिनाङ्कितम् आधिकारिकं पत्रं सम्बद्धेन स्थलस्य रेखाचित्रेण सह न्यायाधिकरणस्य समक्षं स्थापयामास।MCD इत्यस्य उद्यानविषयकेन सहायकनिदेशकेन निर्गतं अगस्त 5, 2026 इति दिनाङ्कितम् आधिकारिकं पत्रं सम्बद्धेन स्थलस्य मानचित्रेण सह Foundation इति संस्थया न्यायाधिकरणस्य समक्षं प्रस्तुतम्।Foundation इति संस्था MCD इति संस्थायाः उद्यानविभागस्य सहायकनिदेशकेन निर्गतं अगस्त 5, 2026 इति दिनाङ्कितम् आधिकारिकं पत्रं सम्बद्धेन स्थलस्य मानचित्रेण सह न्यायाधिकरणस्य पुरतः उपास्थापयत्।Foundation इति संस्थया न्यायाधिकरणस्य समक्षं MCD इति संस्थायाः उद्यानविभागस्य सहायकनिदेशकेन प्रेषितम् अगस्त 5, 2026 इति दिनाङ्कितम् आधिकारिकं पत्रं सम्बद्धेन स्थलचित्रेण सह प्रस्तुतम्।Foundation इति संस्था न्यायाधिकरणस्य समक्षम् एकम् आधिकारिकं पत्रं सम्बद्धं स्थलस्य मानचित्रं च स्थापितवती। तत् पत्रम् अगस्त 5, 2026 इति दिनाङ्कितम् अस्ति। MCD इति संस्थायाः उद्यानविभागस्य सहायकः निदेशकः तत् प्रेषितवान्।

The Foundation placed before the Tribunal an official communication dated August 5, 2026, issued by the Assistant Director, Horticulture, MCD, together with the relevant site plan.

श्रवणकाले MCD इति संस्थायाः पक्षे उपस्थितः अधिवक्ता अस्मिन् विषये दिल्ली-उच्चन्यायालयस्य पूर्वस्य प्रकरणस्य उल्लेखं कृतवान् — फरहत-हसनः अन्ये च विरुद्धं National Capital Territory of Delhi इति प्रदेशस्य शासनम् अन्ये च। (एतत् वृत्तम् इदं च पठन्तु।) [1] [2]श्रवणस्य काले MCD इति संस्थायाः पक्षे स्थितः अधिवक्ता अस्मिन् विषये देहल्याः उच्चस्य न्यायालयस्य पूर्वां कार्यवाहीम् उल्लिलेख — फरहत हसनः अन्ये च विरुद्धं Government of NCT of Delhi इति शासनम् अन्ये च। एतं वृत्तान्तम् इमं च पठत। [1] [2]श्रवणे MCD इत्यस्य पक्षे उपस्थितः अधिवक्ता अस्मिन् विषये दिल्ली-नगरस्य उच्चे न्यायालये पूर्वस्याः कार्यवाह्याः उल्लेखं चकार—Farhat Hasan & Ors. v. Govt. of NCT of Delhi & Ors. इति वादः (इमं वृत्तान्तम् इमं च पठत)। [1] [2]श्रवणकाले MCD इति संस्थायाः पक्षे उपस्थितः अधिवक्ता अस्मिन् विषये देहल्याः उच्चन्यायालयस्य पूर्वां कार्यवाहीं निर्दिदेश—फरहत हसन अन्ये च विरुद्धं Government of NCT of Delhi इति शासनम् अन्ये च। (इदं वृत्तम् इदं च पठत।) [1] [2]श्रवणकाले MCD इत्यस्य पक्षतः उपस्थितः अधिवक्ता अस्मिन् विषये देहल्याः उच्चन्यायालये पूर्वं प्रवृत्तां प्रक्रियां निर्दिष्टवान् — Farhat Hasan & Ors. v. Govt. of NCT of Delhi & Ors. इति वादम्। एतं वृत्तान्तम् इमं च पठन्तु। [1] [2]श्रवणकाले MCD इति संस्थायाः पक्षे उपस्थितः अधिवक्ता अस्मिन् विषये देहल्याः उच्चन्यायालये पूर्वं प्रवृत्तां कार्यवाहीम् अन्वदिशत् — फरहत-हसनः अन्ये च विरुद्धं Government of NCT of Delhi इति सर्वकारः अन्ये च। (इदं वृत्तम् इदं च पठत।) [1] [2]श्रवणकाले MCD इति संस्थायाः पक्षे उपस्थितः अधिवक्ता अस्मिन् विषये दिल्ली-उच्चन्यायालयस्य पूर्वां कार्यवाहीम् अन्वदत् — फरहत-हसनः अन्ये च विरुद्धं Government of NCT of Delhi इति अन्ये च। (इमं वृत्तान्तम् इमं च पठेत्।) [1] [2]श्रवणस्य समये MCD इति संस्थायाः पक्षे उपस्थितः अधिवक्ता एतेन विषयेन सम्बद्धां देहल्याः उच्च न्यायालयस्य पूर्वां कार्यवाहीम् उल्लिखितवान् — फरहत हसन अन्ये च विरुद्धं Government of NCT of Delhi इति शासनम् अन्ये च। एतत् वृत्तम् इदम् अन्यत् च पठत। [1] [2]

During the hearing, counsel appearing for MCD referred to an earlier Delhi High Court proceeding concerning the issue – Farhat Hasan & Ors. v. Govt. of NCT of Delhi & Ors. (read this report and this).

सम्बद्धां सामग्रीम् अभिलेखे स्थापयितुं तेषां प्रकरणानां 13, 15, 17 इति संख्यकैः उद्यानैः सह सम्बन्धं स्पष्टीकर्तुं च अधिकरणं चतसृणां सप्ताहानाम् अवधिं दत्तवत्।सम्बद्धं साहित्यम् अभिलेखे निधातुं तस्याः कार्यवाह्याः 13, 15 तथा 17 इति संख्यकैः उद्यानैः सह सम्बन्धं च स्पष्टयितुं न्यायाधिकरणं चतुरः सप्ताहान् ददौ।सम्बद्धानि पत्राणि अभिलेखे निधातुं, तासां कार्यवाहीणाम् उद्यानानां संख्या 13, 15 तथा 17 इत्येतैः सह सम्बन्धं स्पष्टं कर्तुं च न्यायाधिकरणं चतस्रः सप्ताहाः ददौ।सम्बद्धानि प्रमाणानि अभिलेखे स्थापयितुं, तस्याः कार्यवाह्याः उद्यानसं. 13, 15 तथा 17 इत्येतैः सह सम्बन्धं स्पष्टीकर्तुं च न्यायाधिकरणं चत्वारि सप्ताहानि ददौ।सम्बद्धानि प्रमाणानि अभिलेखे स्थापयितुं तस्याः प्रक्रियायाः 13, 15 तथा 17 सङ्ख्याकैः उद्यानैः सह सम्बन्धं स्पष्टीकर्तुं च न्यायाधिकरणेन चत्वारः सप्ताहाः दत्ताः।सम्बद्धानि पत्राणि अभिलेखे स्थापयितुं तस्याः कार्यवाह्याः 13, 15 तथा 17 इति सङ्ख्याकैः उद्यानैः सह सम्बन्धं स्पष्टीकर्तुं च न्यायाधिकरणेन चत्वारः सप्ताहाः दत्ताः।सम्बद्धं प्रमाणजातम् अभिलेखे स्थापयितुं तस्याः कार्यवाह्याः उद्यानसङ्ख्याभिः 13, 15, 17 च सह सम्बन्धं स्पष्टीकर्तुं च न्यायाधिकरणेन चत्वारः सप्ताहाः दत्ताः।सम्बद्धानि पत्राणि अभिलेखे स्थापयितुं न्यायाधिकरणं चत्वारि सप्ताहानि दत्तवत्। तस्याः पूर्वायाः कार्यवाह्याः उद्यान क्र. 13, 15 तथा 17 इत्येतैः सह कः सम्बन्धः अस्ति इति अपि स्पष्टं कर्तव्यम्।

The Tribunal granted four weeks for the relevant material to be placed on record and for clarification regarding the relationship between those proceedings and Park Nos. 13, 15 and 17.

अस्य प्रकरणस्य अग्रिमं श्रवणं November 19, 2026 इति दिनाङ्के सूचीकृतम् अस्ति।अयं विषयः नवम्बर 19, 2026 इति दिनाय सूच्यां निहितः अस्ति।प्रकरणं नवम्बर 19, 2026 इति दिनाय सूच्यां निहितम्।अस्य विषयस्य अग्रिमं श्रवणं नवम्बर 19, 2026 इति दिनाय सूचीकृतम्।प्रकरणं नवम्बर 19, 2026 इति दिनाय सूच्यां स्थापितम्।प्रकरणं नवम्बर 19, 2026 इति दिनाय सूचीकृतम् अस्ति।अस्य विषयस्य अग्रिमा तिथिः नवम्बर 19, 2026 इति सूच्यां स्थापिता अस्ति।अस्य विषयस्य अग्रिमा तिथिः नवम्बर 19, 2026 इति सूच्यां स्थापिता अस्ति।

The matter is listed for November 19, 2026.

उद्यानेषु अतिक्रमणानां कानिचित् छायाचित्राणि अधः पश्यन्तु :उद्यानेषु अतिक्रमणानां कानिचित् चित्राणि अधः पश्यत:उद्यानानाम् अतिक्रमणस्य कतिपयानि चित्राणि अधः पश्यत:उद्यानानाम् अतिक्रमणस्य कानिचित् चित्राणि अधः पश्यत—उद्यानेषु अतिक्रमणानां कानिचित् चित्राणि अधः पश्यन्तु :उद्यानेषु अतिक्रमणानां कतिपयानि चित्राणि अधः पश्यत:उद्यानेषु अतिक्रमणानां कानिचित् छायाचित्राणि अधः पश्येत्:उद्यानेषु अतिक्रमणानां कानिचित् चित्राणि अधः पश्यत:

See some pictures of the encroachments on the parks below:

Image accompanying the report: Rashtra Jyoti Exclusive: Activist Preet Sirohi Takes Delhi Jama Masjid 'Shahi' Imam Syed Ahmed Bukhari to Court for Large-Scale Public Land Encroachment Around Mosque Complex
Image accompanying the report: Rashtra Jyoti Exclusive: Activist Preet Sirohi Takes Delhi Jama Masjid 'Shahi' Imam Syed Ahmed Bukhari to Court for Large-Scale Public Land Encroachment Around Mosque Complex

Save India Foundation इति संस्थायाः Rashtra Jyoti इति प्रकाशनस्य च टिप्पण्यःSave India Foundation इति संस्थायाः Rashtra Jyoti इति प्रकाशनस्य च टिप्पण्यःSave India Foundation इति Rashtra Jyoti इति च संस्थयोः वक्तव्यानिSave India Foundation तथा Rashtra Jyoti इत्यनयोः टिप्पण्यःSave India Foundation तथा Rashtra Jyoti इत्यनयोः टिप्पण्यःSave India Foundation तथा Rashtra Jyoti इति संस्थयोः टिप्पण्यःSave India Foundation इति Rashtra Jyoti इति च संस्थयोः टिप्पण्यःSave India Foundation तथा Rashtra Jyoti इत्यनयोः टिप्पण्यः

Remarks by Save India Foundation and Rashtra Jyoti

Save India Foundation इति संस्था Rashtra Jyoti इति प्रकाशनं च दिल्ल्याः मध्यभागे सार्वजनिकायाः भूमेः निर्लज्जम् अधिकरणं वाणिज्याय तस्याः शोषणं च दृढं निन्दतः। सार्वजनिकाः भूमयः, सार्वजनिकाः मार्गाः, सार्वजनिकानि उद्यानानि च शक्तिमतां व्यक्तीनां, मतानां संस्थानां तेषां सहयोगिनां वा निजसम्पत्तिः न सन्ति।Save India Foundation इति संस्था Rashtra Jyoti इति प्रकाशनं च देहल्याः मध्ये सार्वजनिकायाः भूमेः निर्लज्जम् अधिग्रहणं वाणिज्याय उपयोगं च तीव्रं निन्दतः। सार्वजनिकाः भूमयः, सार्वजनिकाः मार्गाः, सार्वजनिकानि उद्यानानि च ह वै न शक्तिमतां व्यक्तीनां, मतस्य संस्थानां, तासां सहचराणां वा निजीसम्पत्तिः सन्ति।Save India Foundation इति Rashtra Jyoti इति च संस्थे दिल्ली-नगरस्य मध्ये सार्वजनिकायाः भूमेः निर्लज्जम् अधिग्रहणं व्यापारार्थं च उपयोगं तीव्रं निन्दतः। सार्वजनिकाः भूमयः, सार्वजनिकाः मार्गाः, सार्वजनिकानि उद्यानानि च बलवतां जनानां, मतानां संस्थानां, तेषां सहयोगिनां वा निजाः सम्पत्तयः न सन्ति।Save India Foundation तथा Rashtra Jyoti इति संस्थे देहल्याः मध्ये सार्वजनिकायाः भूमेः निर्लज्जम् अधिग्रहणं वाणिज्यार्थं तस्याः शोषणं च भृशं निन्दतः। सार्वजनिकाः भूमयः, सार्वजनिकाः मार्गाः, सार्वजनिकानि उद्यानानि च न बलवतां व्यक्तीनां, मतसम्बद्धानां संस्थानां, तेषां सहयोगिनां वा निजसम्पत्तिः सन्ति।देहल्याः मध्ये सार्वजनिकायाः भूमेः निर्लज्जम् अधिभोगं व्यापारार्थं तस्याः शोषणं च Save India Foundation तथा Rashtra Jyoti इत्येते दृढं निन्दतः। सार्वजनिकाः भूमयः, सार्वजनिकाः मार्गाः, सार्वजनिकानि उद्यानानि च प्रभावशालिनां व्यक्तीनां, मतानां संस्थानां तासां सहयोगिनां वा निजसम्पत्तिः न सन्ति।Save India Foundation तथा Rashtra Jyoti इति संस्थे देहल्याः मध्ये सार्वजनिकायाः भूमेः निर्लज्जम् अधिभोगं व्यापाराय उपयोगं च दृढं निन्दतः। सार्वजनिकाः भूमयः, सार्वजनिकाः मार्गाः सार्वजनिकानि उद्यानानि च शक्तिमतां व्यक्तीनां मतसम्बद्धानां संस्थानां तेषां सहयोगिनां वा निजसम्पत्तिः न सन्ति।Save India Foundation इति Rashtra Jyoti इति च संस्थे दिल्ली-नगरस्य मध्ये सार्वजनिकायाः भूमेः निर्लज्जम् अधिकारं व्यापारार्थम् उपयोगं च तीव्रं निन्दतः। सार्वजनिकी भूमिः, सार्वजनिकाः मार्गाः, सार्वजनिकानि उद्यानानि च शक्तिमतां जनानां, मतस्य संस्थानां तेषां सहयोगिनां वा निजसम्पत्तिः न स्युः।Save India Foundation तथा Rashtra Jyoti इत्येते देहल्याः मध्यभागे सार्वजनिकायाः भूमेः निर्लज्जम् अधिकारं व्यापाराय शोषणं च दृढं निन्दतः। सार्वजनिकाः भूमयः, सार्वजनिकाः मार्गाः, सार्वजनिकानि उद्यानानि च प्रभावशालिनां जनानां, मतानां संस्थानां, तेषां सहयोगिनां वा निजाः सम्पदः न सन्ति।

Save India Foundation and Rashtra Jyoti strongly condemn the brazen occupation and commercial exploitation of public land in the heart of Delhi. Public land, public roads and public parks are not the private property of powerful individuals, religious institutions or their associates.

कस्यापि राजनैतिकः प्रभावः मते प्रतिष्ठा वा यावती भवतु, कोऽपि सार्वजनिकां सम्पत्तिं स्वाधीनां कृत्वा तां निजवाणिज्यस्य लाभस्य स्रोतः कर्तुम् अनुमतिं प्राप्तुं न शक्नोति।यः कः चित् स्यात्, तस्य राजनीतौ प्रभावः मतस्य विषये प्रतिष्ठा वा यादृशी स्यात् — सार्वजनिकां सम्पत्तिं स्वायत्तीकृत्य तां निजीवाणिज्यस्य लाभस्य स्रोतः कर्तुं तस्मै अनुज्ञा न देया।राजनीत्यां कस्यचित् प्रभावः भवेत्, मते तस्य उच्चं पदं वा भवेत्—सार्वजनिकां सम्पत्तिं स्वीकृत्य निजस्य व्यापारस्य लाभस्य साधनं कर्तुं कोऽपि अनुमतिं न लभेत।कस्यचित् राजकीयं प्रभावं मतस्य क्षेत्रे प्रतिष्ठां वा अनादृत्य विद्धि—न कोऽपि सार्वजनिकां सम्पत्तिम् आत्मसात्कृत्य निजस्य व्यापारस्य लाभसाधनं कर्तुम् अनुज्ञातुं शक्यते।कस्यचित् राजकीयः प्रभावः मते प्रतिष्ठा वा भवतु नाम; तथापि सार्वजनिकां सम्पत्तिम् आत्मसात्कृत्य निजस्य व्यापारस्य लाभसाधनं कर्तुं कस्यापि अनुमतिः न देया।कस्यापि जनस्य राजनीतिकः प्रभावः मतसम्बद्धं गौरवं वा यावत् भवेत्। तथापि सार्वजनिकां सम्पत्तिम् आत्मसात्कर्तुं निजस्य व्यापारलाभस्य साधनं च कर्तुं तस्मै अनुमतिः दातुं न शक्यते।कस्यचित् जनस्य राजकीयः प्रभावः मते प्रतिष्ठा वा यावती अपि स्यात्, सः सार्वजनिकां सम्पत्तिम् आत्मसात्कृत्य निजीव्यापारस्य लाभसाधनं कुर्यात् इति अनुमतिः न देया स्यात्।कस्यचित् जनस्य राजकीया शक्तिः मते प्रतिष्ठा वा यावती अपि भवतु। सः सार्वजनिकां सम्पदम् आत्मसात्कृत्य निजस्य व्यापारस्य लाभस्य साधनं कर्तुम् अनुमतिं प्राप्तुं न शक्नोति।

No person – regardless of political influence or religious stature – can be permitted to appropriate public property and turn it into a source of private commercial gain.

अस्मिन् प्रकरणे विशेषतः चिन्ताजनकौ अधिकरणस्य विस्तारः तस्य स्वरूपं च स्तः — निवासस्य वाणिज्यस्य च निर्माणानि, चिकित्सालयः, चिकित्सायाः केन्द्रम्, सशुल्कं पार्किङ्ग् इति व्यवस्था, ई-रिक्शा इति यानानां चार्जिङ्ग् इति सुविधा, त्रिषु सार्वजनिकेषु उद्यानेषु अतिक्रमणं च।एतत् ह वै अस्मिन् विषये विशेषेण चिन्ताजनकम् — अधिग्रहणस्य विस्तारः तस्य स्वरूपं च। निवासस्य वाणिज्यस्य च रचनाः, चिकित्सालयः, चिकित्सायाः केन्द्रम्, शुल्केन पार्किङ् इति व्यवस्था, ई-रिक्शा इति यानानां चार्जिङ् इति सुविधा, त्रयाणां सार्वजनिकानाम् उद्यानानाम् अधिग्रहणं च अत्र सन्ति।अस्मिन् प्रकरणे अधिग्रहणस्य विस्तारः प्रकारः च विशेषेण उद्वेजयतः—निवासस्य व्यापारस्य च निर्माणानि, चिकित्सालयः, चिकित्सायाः केन्द्रम्, शुल्केन पार्किङ् इति व्यवस्था, ई-रिक्शा इति चार्जिङ् इति सुविधा, त्रयाणां सार्वजनिकानाम् उद्यानानाम् अधिग्रहणं च।अस्मिन् प्रकरणे विशेषेण चिन्तां जनयतः अधिग्रहणस्य विस्तारः स्वरूपं च—निवासस्य व्यापारस्य च निर्माणानि, चिकित्सालयः, चिकित्सायाः केन्द्रम्, सशुल्कं पार्किङ्ग्, ई-रिक्शा इति यानानां चार्जिङ्ग् इति व्यवस्था, त्रयाणां सार्वजनिकानाम् उद्यानानाम् अधिग्रहणं च।अधिभोगस्य विस्तारः स्वरूपं च इदं प्रकरणं विशेषतः उद्वेगकरं कुरुतः — आवासाय व्यापाराय च रचनाः, चिकित्सालयः, चिकित्सायाः केन्द्रम्, सशुल्कं पार्किङ्ग् इति, ई-रिक्शा-चार्जिङ्ग् इत्यस्य सुविधा, त्रयाणां सार्वजनिकानाम् उद्यानानाम् अधिभोगः च।अत्र वर्तमानं प्रकरणं विशेषतः किम् उद्वेजयति? अधिभोगस्य विस्तारः स्वरूपं च — आवासीयानि व्यापाराय च भवनानि, चिकित्सालयः, चिकित्सायाः केन्द्रम्, शुल्केन पार्किङ्ग् इति सेवा, ई-रिक्शा चार्जिङ्ग् इति सुविधा, त्रयाणां सार्वजनिकानाम् उद्यानानाम् अधिभोगः च।वर्तमानं प्रकरणं विशेषतः उद्वेजकं करोति अधिकारस्य विस्तारः स्वरूपं च — निवासस्य व्यापारस्य च भवनानि, चिकित्सालयः, चिकित्सायाः केन्द्रं, शुल्केन पार्किङ्ग् इति व्यवस्था, ई-रिक्शा इति यानानां चार्जिङ्ग् इति सुविधा, त्रिषु सार्वजनिकेषु उद्यानेषु अधिकारः च।अस्मिन् विषये विशेषतः चिन्ताजनकं किम् अस्ति? अधिकारस्य विस्तारः प्रकारः च। निवासाय व्यापाराय च भवनानि सन्ति। चिकित्सालयः, चिकित्सायाः केन्द्रं, शुल्केन वाहनानां स्थापनस्य व्यवस्था, ई-रिक्शा चार्जिङ्ग् सुविधा च सन्ति। त्रीणि सार्वजनिकानि उद्यानानि अपि अधिकृतानि सन्ति।

What makes the present case particularly disturbing is the scale and nature of the occupation: residential and commercial structures, a hospital, a medical centre, paid parking, an e-rickshaw charging facility and the occupation of three public parks.

न्यायालयानां समक्षं प्रस्तुताः प्रलेखाः गम्भीरान् प्रश्नान् उत्थापयन्ति यत् सार्वजनिकायां भूमौ एतावद् विस्तृतम् अधिकरणं वाणिज्यस्य कार्याणि च कथं निरन्तरं चलितुं शक्तानि। वयम् अस्य अतिक्रमणस्य यावच्छक्यं कठोरैः शब्दैः निन्दां कुर्मः, विधेः समक्षं समानतायाः सिद्धान्तः प्रबलः भवेत् इति च आग्रहं कुर्मः।न्यायालयानां समक्षं निहिताः अभिलेखाः गम्भीरान् प्रश्नान् उत्थापयन्ति — कथं ह वै सार्वजनिकायां भूमौ एतावत् विस्तृतम् अधिग्रहणं वाणिज्यस्य कार्यं च अनुवर्तितुं शशाक इति। वयम् अतिक्रमणं यावती तीव्रा वाणी सम्भवति तया निन्दामः; विधेः समक्षं समानतायाः सिद्धान्तः एव जयतु इति आह्वयामः।सार्वजनिकायां भूमौ ईदृशं विस्तृतम् अधिग्रहणं व्यापारः च कथं निरन्तरं प्र चचाल इति न्यायालययोः पुरतः निहितानि पत्राणि गम्भीरान् प्रश्नान् उत्थापयन्ति। वयम् अतिक्रमणं यावच्छक्यं तीव्रैः वचनैः निन्दामः। विधेः पुरतः सर्वे समाः भवेयुः इति सिद्धान्तः प्र बलेत् इति ब्रूमः।न्यायालययोः समक्षं प्रस्तुताः अभिलेखाः गम्भीरान् प्रश्नान् उत्थापयन्ति—कथम् एतावद् विस्तृतम् अधिग्रहणं व्यापारस्य क्रिया च सार्वजनिकायां भूमौ अनुवर्तितुं शेकेतुः? वयम् अतिक्रमणं शक्यैः कठोरतमैः शब्दैः निन्दामः। विधेः समक्षं समानतायाः सिद्धान्तः प्रबलेत् इति च याचामहे।न्यायालयानां समक्षं प्रस्तुताः अभिलेखाः गम्भीरान् प्रश्नान् उत्थापयन्ति — सार्वजनिकायां भूमौ एतावान् व्यापकः अधिभोगः व्यापारस्य क्रिया च कथम् अनुवर्तितुं शक्नुयाताम्? वयम् अतिक्रमणं यावत् शक्यं तीव्रैः शब्दैः निन्दामः। विधेः समक्षं समानतायाः सिद्धान्तः एव प्रभवेत् इति च आह्वयामः।न्यायालयानां पुरतः प्रस्तुताः अभिलेखाः गम्भीरान् प्रश्नान् उत्थापयन्ति: सार्वजनिकायां भूमौ ईदृशः विस्तृतः अधिभोगः व्यापारः च कथम् अनुवर्तितुं शक्तौ? वयम् अतिक्रमणं यावच्छक्यं तीव्रैः शब्दैः निन्दामः। विधेः पुरतः समानतायाः सिद्धान्तः एव प्रवर्तेत इति च आग्रहं कुर्मः।न्यायालयानां समक्षं प्रस्तुताः अभिलेखाः गम्भीरान् प्रश्नान् उत्थापयन्ति — सार्वजनिकायां भूमौ एतावान् अधिकारः व्यापारः च कथं निरन्तरं प्रचलितुं शक्तौ? वयम् अतिक्रमणं तीव्रतमैः शब्दैः निन्दामः। विधेः समक्षं समतायाः सिद्धान्तः एव प्रबलेत् इति याचामहे।न्यायालययोः समक्षं स्थापितानि पत्राणि गम्भीरान् प्रश्नान् उत्थापयन्ति। सार्वजनिकायां भूमौ एतावान् अधिकारः व्यापारः च कथं निरन्तरं प्रवर्तितुं शक्नोति? वयम् अस्य अतिक्रमणस्य यथाशक्यं तीव्रां निन्दां कुर्मः। विधेः समक्षं समानतायाः सिद्धान्तः प्रबलेत् इति आग्रहं कुर्मः।

The documentary record placed before the courts raises serious questions about how such extensive occupation and commercial activity could continue on public land.We condemn the encroachment in the strongest possible terms and call for the principle of equality before law to prevail.

सार्वजनिकी सम्पत्तिः जनानाम् एव अस्ति। तस्याः रक्षणं ताम् अधिकृत्य स्थितस्य जनस्य परिचये, प्रभावे, मते पदे वा आश्रितं भवितुं न शक्नोति।सार्वजनिकी सम्पत्तिः ह वै जनानाम् अस्ति। यः ताम् अधिगृह्णाति, तस्य परिचयं, प्रभावं मतस्य पदं वा अपेक्ष्य तस्याः रक्षणं न भवेत्।सार्वजनिकायाः सम्पत्तेः स्वामी जनः। तस्याः रक्षणं ताम् अधिगृह्णतः जनस्य परिचयं, प्रभावं, मते पदं वा न आश्रयेत।सार्वजनिकी सम्पत्तिः जनानाम् अस्ति। तस्याः रक्षा ताम् अधिगृह्णतः जनस्य परिचये प्रभावे मतस्य क्षेत्रे पदे वा आश्रिता भवितुं न अर्हति।सार्वजनिकी सम्पत्तिः जनानामेव। तस्याः संरक्षणं ताम् अधिभुञ्जानस्य परिचयं प्रभावं मते स्थानं वा न आश्रयेत्।सार्वजनिकायाः सम्पत्तेः स्वामी जनः एव। तस्याः रक्षणं ताम् अधिभुञ्जानस्य परिचये, प्रभावे मतसम्बद्धे पदे वा आश्रितं भवितुं न शक्नोति।सार्वजनिकी सम्पत्तिः जनानाम् एव अस्ति। तस्याः रक्षणं ताम् अधिकृत्य स्थितस्य जनस्य परिचये, प्रभावे मते पदे वा न आश्रयेत्।सार्वजनिकी सम्पत्तिः जनानाम् अस्ति। ताम् अधिकृत्य स्थितः जनः कः अस्ति, तस्य कियान् प्रभावः अस्ति, मते तस्य किं स्थानम् अस्ति इत्येतेषु तस्याः रक्षणं न अवलम्बितुं शक्नोति।

Public property belongs to the public. Its protection cannot depend on the identity, influence or religious position of the person occupying it.

Save India Foundation इति संस्थायाः अध्यक्षः प्रीत-सिरोही : “सार्वजनिकायाः सम्पत्तेः निर्लज्जतया निजवाणिज्यार्थं स्थावरसम्पत्तौ परिवर्तनम् अहं निन्दामि। न्यायालयानां समक्षम् उपस्थिताः अभिलेखाः दर्शयन्ति यत् जनानां भूमौ अधिकरणस्य, निर्माणस्य वाणिज्यस्य च चिन्ताजनकः क्रमः अस्ति। विधेः सामान्येभ्यः नागरिकेभ्यः एकः मानदण्डः शक्तिमद्भ्यः अपरः च भवितुं न शक्नोति।”प्रीत सिरोही, अध्यक्षः, Save India Foundation इति संस्था: “सार्वजनिकां सम्पत्तिं निजीवाणिज्यस्य रियल एस्टेट् इति सम्पत्तौ यत् निर्लज्जं परिवर्तयन्ति, तत् अहं निन्दामि। न्यायालयानां समक्षम् अभिलेखाः ह वै दर्शयन्ति — या भूमिः जनानाम् अस्ति, तस्याम् अधिग्रहणं निर्माणं वाणिज्यस्य कार्यं च चिन्ताजनकेन क्रमेण प्रवर्तन्ते इति। विधेः साधारणेभ्यः नागरेभ्यः एकं मानं शक्तिमद्भ्यः च अन्यत् मानं भवितुं न अर्हति।”प्रीत सिरोही, अध्यक्षः, Save India Foundation इति: “सार्वजनिकां सम्पत्तिं निर्लज्जं निजस्य व्यापारस्य भूमौ भवनेषु च परिणमयन्ति इति अहं निन्दामि। जनानां भूमौ अधिग्रहणस्य, निर्माणस्य, व्यापारस्य च उद्वेजकं क्रमं न्यायालययोः पुरतः अभिलेखाः दर्शयन्ति। सामान्येभ्यः नागरिकेभ्यः एकः मानः, बलवद्भ्यः अन्यः इति विधिः न भवेत्।”Save India Foundation इति संस्थायाः अध्यक्षः प्रीत सिरोही उवाच—“सार्वजनिकां सम्पत्तिं निर्लज्जं निजस्य व्यापारस्य स्थावरसम्पत्तिरूपेण परिवर्तनं निन्दामि। न्यायालययोः समक्षम् अभिलेखाः दर्शयन्ति यत् जनानां भूमौ अधिग्रहणं निर्माणं व्यापारस्य क्रिया च चिन्ताजनकेन क्रमेण प्रवर्तन्ते। विधिः सामान्येभ्यः नागरिकेभ्यः एकं मानदण्डं बलवद्भ्यः च अन्यं धारयितुं न शक्नोति।”Save India Foundation इति संस्थायाः अध्यक्षः प्रीत-सिरोही : “सार्वजनिकायाः सम्पत्तेः निजीया व्यापारार्था भूभवनसम्पत्तिः इति निर्लज्जं परिवर्तनम् अहं निन्दामि। न्यायालयानां समक्षम् अभिलेखाः दर्शयन्ति यत् जनानां भूमौ अधिभोगः निर्माणं व्यापारस्य क्रिया च उद्वेगकरेण क्रमेण प्रवर्तन्ते। सामान्येभ्यः नागरिकेभ्यः एकः मानदण्डः, प्रभावशालिभ्यः अपरः इति विधौ न भवेत्।”प्रीत-सिरोही, अध्यक्षः, Save India Foundation इति संस्था: “सार्वजनिकायाः सम्पत्तेः व्यापाराय निजायां स्थावरसम्पत्तौ निर्लज्जं परिवर्तनम् अहं निन्दामि। न्यायालयानां पुरतः विद्यमानाः अभिलेखाः दर्शयन्ति यत् जनस्य भूमौ अधिभोगः, निर्माणं व्यापारः च उद्वेगजनकेन क्रमेण भवन्ति। विधेः सामान्येभ्यः नागरिकेभ्यः एकं मानं शक्तिमद्भ्यः अपरं च भवितुं न शक्नोति।”Save India Foundation इति संस्थायाः अध्यक्षः प्रीत-सिरोही: “सार्वजनिकायाः सम्पत्तेः निजीव्यापारस्य भूमिभवनरूपेण निर्लज्जं परिवर्तनम् अहं निन्दामि। न्यायालयानां समक्षम् अभिलेखाः दर्शयन्ति यत् जनानां भूमौ अधिकारस्य, निर्माणस्य व्यापारस्य च उद्वेजकः क्रमः अस्ति। विधेः तु सामान्येभ्यः नागरिकेभ्यः एकं मानं शक्तिमद्भ्यः च अन्यत् न स्यात्।”प्रीत सिरोही, अध्यक्षः, Save India Foundation इति संस्था: “सार्वजनिकां सम्पदं निर्लज्जं निजस्य व्यापारस्य स्थावरसम्पदं कुर्वन्ति। अहम् एतत् निन्दामि। न्यायालययोः समक्षम् अभिलेखाः चिन्ताजनकं क्रमं दर्शयन्ति। जनानां भूमौ अधिकारः, निर्माणं, व्यापारः च प्रवर्तन्ते। विधेः सामान्येभ्यः नागरिकेभ्यः एकः मानदण्डः प्रभावशालिभ्यः च अन्यः भवितुं न शक्नोति।”

Preet Sirohi, President, Save India Foundation:“ I condemn the brazen conversion of public property into private commercial real estate. The records before the courts show a disturbing pattern of occupation, construction and commercial activity on land that belongs to the public. The law cannot have one standard for ordinary citizens and another for the powerful.”

Rashtra Jyoti इति प्रकाशनस्य सम्पादिका स्वाति-गोयल-शर्मा : “सर्वाधिकं चिन्ताजनकं केवलं पृथक् निर्माणानाम् अस्तित्वं नास्ति, अपि तु सार्वजनिकायां भूमौ यानि कार्याणि चलन्ति इति आरोपः अस्ति, तेषां विस्तारः वैविध्यं च अस्ति।”स्वाति गोयल शर्मा, सम्पादिका, Rashtra Jyoti इति प्रकाशनम्: “यत् सर्वेभ्यः अधिकं भयजनकम्, तत् ह वै न केवलं पृथक् पृथक् रचनानां सत्त्वम्। सार्वजनिकायां भूमौ यानि कार्याणि प्रवर्तन्ते इति आरोप्यते, तेषां विस्तारः विविधता च एव तत्।”स्वाती गोयल शर्मा, सम्पादिका, Rashtra Jyoti इति: “पृथक् पृथक् निर्माणानि सन्ति इति एव न सर्वाधिकं भयम् आवहति। सार्वजनिकायां भूमौ याः क्रियाः प्र चलन्ति इति आरोपः, तासां विस्तारः नानाप्रकाराः च सर्वाधिकं भयम् आवहन्ति।”Rashtra Jyoti इति प्रकाशनस्य सम्पादिका स्वाती गोयल शर्मा उवाच—“सर्वाधिकां चिन्तां जनयति न केवलं पृथक् निर्माणानाम् अस्तित्वम्, अपि तु सार्वजनिकायां भूमौ प्रवर्तन्ते इति यासां क्रियाणाम् आरोपः अस्ति, तासां विस्तारः वैविध्यं च।”Rashtra Jyoti इत्यस्य सम्पादिका स्वाति-गोयल-शर्मा : “सर्वाधिकम् उद्वेगकरं केवलं पृथक् रचनानाम् अस्तित्वं न, अपि तु सार्वजनिकायां भूमौ प्रवर्तन्ते इति यासां क्रियाणाम् आरोपः अस्ति, तासां विस्तारः वैविध्यं च।”स्वाति-गोयल-शर्मा, सम्पादिका, Rashtra Jyoti इति प्रकाशनम्: “अत्यन्तं भयजनकं किम्? न केवलं पृथक् निर्माणानाम् अस्तित्वम्, अपि तु सार्वजनिकायां भूमौ यानि कार्याणि प्रचलन्ति इति आरोप्यते, तेषां विस्तारः विविधता च।”Rashtra Jyoti इत्यस्य सम्पादिका स्वाति-गोयल-शर्मा: “सर्वाधिकम् उद्वेजकं न केवलं पृथक् निर्माणानाम् अस्तित्वम्, अपि तु सार्वजनिकायां भूमौ यानि कार्याणि प्रचलन्ति इति आरोपः अस्ति, तेषां विस्तारः विविधता च।”स्वाति गोयल शर्मा, सम्पादिका, Rashtra Jyoti इति: “केवलं पृथक् निर्माणानाम् अस्तित्वं न सर्वाधिकं चिन्ताजनकम् अस्ति। सार्वजनिकायां भूमौ यानि कार्याणि प्रचलन्ति इति आरोपः अस्ति, तेषां विस्तारः विविधता च सर्वाधिकं चिन्ताजनकौ स्तः।”

Swati Goel Sharma, editor, Rashtra Jyoti“What is most alarming is not merely the existence of individual structures, but the scale and variety of activities alleged to be operating on public land.”

Rashtra Jyoti इति प्रकाशनस्य संस्थापकः सञ्जीव-नेवारः : “भूमिम् अधिकृत्य स्थितः जनः शक्तिमान् भवतु, प्रभावशाली भवतु, राजनैतिकैः जनैः सम्बद्धः वा भवतु, सार्वजनिकी भूमिः जनानाम् एव अस्ति। वयम् अस्य वैधस्य सङ्घर्षस्य पूर्णं समर्थनं कुर्मः।”संजीव नेवरः, संस्थापकः, Rashtra Jyoti इति प्रकाशनम्: “अधिग्रहीता शक्तिमान् स्यात्, प्रभाववान् स्यात्, राजनीतौ सम्बद्धः वा स्यात् — सार्वजनिकायाः भूमेः स्वामिनः ह वै जनाः एव। वयम् अस्य विधिना क्रियमाणस्य सङ्घर्षस्य पूर्णं समर्थनं कुर्मः।”संजीव नेवर, संस्थापकः, Rashtra Jyoti इति: “अधिग्रहीता बलवान् भवेत्, प्रभाववान् भवेत्, राजनीत्या सम्बद्धः वा भवेत्—सार्वजनिकायाः भूमेः स्वामी जनः। अस्याः विधिना प्रवृत्तायाः युधः वयं पूर्णं समर्थनं कुर्मः।”Rashtra Jyoti इति संस्थायाः संस्थापकः संजीव नेवरः उवाच—“अधिग्रहीता बलवान् वा प्रभाववान् वा राजकीयैः जनैः सम्बद्धः वा भवतु, सार्वजनिकभूमिः जनानाम् एव अस्ति। वयम् अस्य विधिना क्रियमाणस्य संघर्षस्य पूर्णं समर्थनं कुर्मः।”Rashtra Jyoti इत्यस्य संस्थापकः सञ्जीव-नेवारः : “अधिभोक्ता शक्तिमान्, प्रभावशाली, राजकीयैः जनैः सम्बद्धः वा भवेत्; तथापि सार्वजनिका भूमिः जनानामेव। वयं विधेः मार्गेण इमं सङ्घर्षं पूर्णतः समर्थयामः।”सञ्जीव-नेवारः, संस्थापकः, Rashtra Jyoti इति संस्था: “अधिभोक्ता शक्तिमान् भवेत्, प्रभाववान् भवेत्, राजनीत्या सम्बद्धः वा भवेत्; तथापि सार्वजनिकायाः भूमेः स्वामी जनः एव। वयम् अस्य न्यायिकस्य संघर्षस्य पूर्णं समर्थनं कुर्मः।”Rashtra Jyoti इत्यस्य संस्थापकः सञ्जीव-नेवारः: “अधिकर्ता शक्तिमान्, प्रभाववान्, राजनीत्या सम्बद्धः वा भवेत्, सार्वजनिकी भूमिः तु जनानाम् एव अस्ति। वयम् अस्य विधिसम्मतस्य सङ्घर्षस्य पूर्णं समर्थनं कुर्मः।”सञ्जीव नेवार, संस्थापकः, Rashtra Jyoti इति: “अधिकृत्य स्थितः जनः शक्तिमान् भवतु, प्रभावशाली भवतु, राजकीयैः जनैः सम्बद्धः वा भवतु। सार्वजनिकभूमिः जनानाम् एव अस्ति। वयम् अस्याः न्यायालये प्रवर्तमानायाः स्पर्धायाः पूर्णं समर्थनं कुर्मः।”

Sanjeev Newar, founder, Rashtra Jyoti“Whether the occupant is powerful, influential or politically connected, public land belongs to the public. We fully back this legal fight.”

Sources3 references

Explore the references used in this article. Open a source to inspect the reference.

  1. Reference: tension in delhis turkman gate after encroachment around mosque demolished in pre dawn drive 101767745207431.htmlhindustantimes.com
  2. Reference: delhi high court orders mcd to make survey report of encroachment near shahi jama masjid 3070899abplive.com
  3. Reference: delhi high court orders mcd to conduct survey remove encroachments in and around jama masjidbarandbench.com

Share this article

Written by

Swati Goel Sharma

7 min left

Keep Rashtra Jyoti close. Get new articles by email.